Sự Cứu Rỗi Của Thánh Nữ Reviews

Salvation of a Saint – Higashino Keigo

Yoshitaka Mashiba là doanh nhân thành đạt giàu có, bỗng chết vì bị đầu độc. Cảnh sát nhanh chóng xác định 2 nghi phạm: cô tình nhân Hiromi và người vợ xinh đẹp Ayane. Nhưng Hiromi không hề có động cơ gây án, trong khi Ayane hoàn toàn có động cơ, nhưng cô gây án cách nào khi thời điểm xảy ra án mạng, cô đang ở một nơi xa xôi với bằng chứng ngoại phạm vững chắc? Một vụ án hóc búa khiến cảnh sát đi từ ngõ cụt này đến ngõ cụt khác. Và chính Yukawa, người được mệnh danh Thám tử Galileo, cũng phải thừa nhận đây là tội ác hoàn hảo – perfect crime. Càng rắc rối hơn khi thanh tra Kusanagi nảy sinh tình cảm đặc biệt với Ayane. Liệu tình cảm có làm mờ lý trí vị thanh tra kỳ cựu này?

Tác phẩm thuộc dạng trinh thám suy luận nhưng người đọc đã biết trước hung thủ. Vấn đề của cả cuốn sách là cách gây án, cách che giấu tội ác và động cơ thật sự. Thoạt nhìn, tưởng chừng người chồng bị giết vì sự phản bội trong tình yêu, nhưng câu chuyện đằng sau không đơn giản thế… Người bị giết không hẳn là người bị hại, hung thủ với kế hoạch giết người tỉ mỉ hoàn hảo cũng không hẳn là kẻ thâm độc. Tác giả chỉ giữ vai trò người kể chuyện chứ không phán xét ai đúng ai sai, bởi chuyện đúng sai là tùy quan điểm mỗi người. Chỉ một điều chắc chắn, gieo gió ắt phải gặp bão, phạm tội ác thì phải bị trừng trị.

Cái kết của truyện khiến heen nghĩ đến câu “Nhân quả thường đến muộn khiến cho nhiều người lầm tưởng rằng đời không có báo ứng”.

Nếu ai thích Phía sau nghi can X hẳn sẽ thích cuốn này thôi.

Salvation of a Saint, tạm dịch Sự cứu rỗi của Thánh Nữ.

Cá nhân heen đánh giá cuốn này 7.8/10. Bản thân heen tự biết mình là người đọc khó tính nên nghĩ điểm này là khá lắm rồi.

Lại thêm một quyển của Keigo đọc cuốn không dứt ra được, tình tiết cứ gọi là đỉnh luôn. Quyển này mình đánh giá cao hơn hẳn Tên của trò chơi là bắt cóc.

Đọc xong quyển này ngộ ra 3 điều: vì tình yêu con người ta có thể làm ra những gì; karma is real và câu cửa miệng “con thầy, vợ bạn, gái cơ quan” cấm có sai.

Ngay từ đầu Keigo đã tiết lộ luôn chất độc gây án và hung thủ, nhưng kể cả thế thì lúc mình đọc truyện vẫn bị hút vào quá trình phá án, nhiều lúc còn nghĩ ơ thế có đúng X là người gây án không ta bởi cách thức gây án được tác giả gợi mở quá khéo, quá sức tưởng tượng, đó chính là cái tài của ông trong việc xây dựng mạch truyện. Đọc từng chương, đôi khi mình đoán được vài tình tiết có vẻ không ổn lắm, Keigo như đang dẫn mình đi qua màn sương mù, đâu đó phảng phất sự thật, để đến quả twist tiết lộ cái kết cũng như phương thức gây án, dù khó tin, nhưng lại khả thi. (Kể ra nhân vật nhà vật lý học Yukawa cũng có trí tưởng tượng phong phú, kiểu đoán được trình tự sự việc theo lớp lang ý, hay chính Keigo đang thiên vị nhân vật này của mình?).

Với mình, tội ác này là hoàn hảo, nó cho thấy hệ quả của lối suy nghĩ thực dụng, lối sống vắt chanh bỏ vỏ. Hung thủ đương nhiên có tội, nhưng nạn nhân cũng chả oan ức gì, dù được xây dựng là kiểu người hoàn mỹ và đi đúng lộ trình, nhưng với mình thì anh ta không đáng được nhiều người vây quanh, được yêu mà vẫn cho quan điểm của mình là đúng như thế. Cái cách anh ta nói ra những quan điểm ấy thực sự thản nhiên đến mức lạnh lùng và vô sỉ.

Sau khi gấp sách lại, mình tự tin cho truyện Sự cứu rỗi của thánh nữ vào top 3 Keigo, đồng hạng với Phía sau nghi can X và Bí mật của Naoko. Mỗi truyện mang lại một màu sắc khác nhau, một cái kết đầy bất ngờ đậm chất Keigo khác nhau. Nhưng quyển này hơn đc một chỗ là mình thích tính cách, cách suy nghĩ cũng như cách dàn xếp bẫy của nữ chính. Tất cả như một sự thử thách tình yêu (mà có chắc đó là tình yêu?) nữ chính dành cho chồng mình.

Một người đàn ông thành đạt chết trong ngôi nhà nhà đẹp đẽ của mình, bị đầu độc bởi chất thạch tín ngấm trong cà phê. Kẻ tình nghi chỉ bó hep trong 2 người: Ayane – người vợ và Hiromi- cô nhân tình của nạn nhân. Thế nhưng trong thời điểm kẻ tội phạm tiến hành tội ác thì 2 người phụ nữ kia lại có chứng cứ ngoại phạm.

Trong đội điều tra cũng ngả theo 2 hướng: Nam điều tra viên Kusanagi nghi cô nhân tình, Nữ điều ta viên Utsumi Kaoru theo một logic riêng của phụ nữ lại nghi người vợ. Cả hai đều bảo vệ lý lẽ của riêng mình. Cuộc điều tra khi đi sâu lại bế tắc, bởi không xác định được phương thức kẻ thủ ác bỏ thạch tín vào cà phê như thế nào. Hai người phụ nữ – 2 nghi phạm kia càng điều tra lại càng không nghĩ là thủ phạm. Còn người đàn ông bị giết anh ta lại không hoàn hảo như lúc ban đầu: lạnh lùng, ích kỷ…những người phụ nữ của anh ta sau cùng ai cũng rơi vào cảnh vô cùng chua xót: người yêu cũ tự tử, người vợ bị đòi ly dị bởi không có con…

Cuộc điều tra đã có khởi sắc khi giáo sư Yukawa Manabu vào cuộc. Một hướng mới đã mở ra, đã có một đáp án cho cuộc điều tra tưởng đã đi vào bế tắc khi đã tìm ra cách thức kỳ lạ của thủ phạm..

Truyện của Keigo luôn đặc sắc ở phần tâm lý nhân vật, nguyên nhân sâu xa dẫn đến vụ án. Ở câu chuyện này cũng vậy. Ở đây không có rượt đuổi, đấu trí giữa điều tra viên và tội phạm, không có những hành động tàn độc. Song khi theo dõi câu chuyện là cả một sự đau xót. Những người phụ nữ mong manh, yêu thương hết mình, đổi lại họ được cái gì? Chỉ là một sự thờ ơ, hờ hững, một sự ích ký đến tận cùng. Bởi vậy mà nảy sinh cái ác?

Một người phụ nữ hết mình vì tình yêu, nhưng cũng khá là bạo liệt, đã áp đặt một cái chết cho kẻ mình yêu, nếu anh ta lại một lần nữa bỏ rơi người con gái anh ta yêu, cô đã cố công để điều đó không xảy ra , song bất lực…

Truyện của Keigo luôn là vậy, luôn có sự mong manh giữa thiện và ác, nếu có một hành động độc ác, sẽ bứt đứt làn ranh mong manh đó và một sự sụp đổ domino bắt đầu…

Sự cứu rỗi của thánh nữ của Higashino Keigo là một tác phẩm đáng đọc. Một kế hoạch giết người không tưởng, và tình yêu trong đó cũng không thể thấu cảm được. Từ tiêu đề, tôi tự hỏi rốt cuộc thì ai mới cần được cứu rỗi? Liệu có phải là Yoshitaka Mashiba.Yoshitaka hiện thân cho mẫu đàn ông thành đạt, lịch lãm nhưng mang một bộ não vận hành chính xác và lạnh lẽo. Đối với anh ta, hôn nhân không phải bến đỗ tâm hồn mà là một dự án có thời hạn với điều khoản sinh sản tàn nhẫn: nếu sau một năm không có con sẽ kết thúc.Anh ta đã được cứu rỗi mỗi ngày bởi sự kiên nhẫn phi lý trí của Ayane. Yoshitaka yêu theo cách người ta yêu một món đồ nội thất đắt tiền, coi thường sức mạnh của một trái tim, nhất là khi nó bị bị tổn thương. Liệu có phải là chính tôi. Cách Yukawa tìm ra cách gây án nhắc nhở tôi, có những điều tưởng chừng không thể nhưng vẫn xảy ra vì con người vốn không phải là những thực thể logic hoàn toàn (tưởng rằng hành động của các nhân vật đều có lý, nhưng vẫn đầy sự phi lý). Dù muốn hay không phải luôn mở rộng tư duy để chấp nhận những khả năng nằm ngoài lối mòn suy nghĩ. Thuốc độc thực sự là gì, quả thật cũng có nhiều nghĩa.

Trong series về thám thử Galileo nói chung, Sự cứu rỗi của thánh nữ nói riêng, cặp hình ảnh phương trình – nghiệm cứ trở đi trở lại như một sợi chỉ đỏ xuyên suốt. Đấy là hình ảnh ẩn dụ cho vụ án – kết quả vụ án, nhưng ấy cũng là hình ảnh ẩn dụ cho cuộc đời và lựa chọn của con người giữa cuộc đời ấy. Cuộc đời con người là liên tiếp phải giải các phương trình với vô vàn biến số, từ đó mà con người nhận được những đáp án khác nhau: đó có thể là nghiệm duy nhất, đó có thể là phương trình vô nghiệm, cũng có thể là phương trình với vô số nghiệm, thậm chí nghiệm đạt được lại là nghiệm ảo. Và hành trình giải phương trình tìm nghiệm, từ đó lựa chọn nghiệm tối ưu chính là cách người ta lựa chọn cách sống, cách đối diện với đường đời. Mà mỗi người lại là một cá thể riêng biệt, phương trình cuộc đời cũng khác nhau; chẳng ai có thể giải hộ phương trình cuộc đời cho ai, cũng như chẳng ai sống thay được phần đời người khác. Như Kusanagi, chẳng thể sống thay cho Ayane hay Yukawa dẫu tài giỏi cũng chẳng thể giải giúp cho Kusanagi những khúc mắc trong lòng. 

Sự cứu rỗi của thánh nữ, bi kịch của một gia đình, bi kịch tình yêu từ quá khứ kéo dài đến hiện tại và có lẽ còn tiếp diễn mãi đến tương lai, khi Hiromi quyết định sinh ra giọt máu của Yoshitaka. Và đến cuối cùng, hành động của Ayane là “cứu rỗi” hay “xét xử”, là “cứu vớt” hay “cực đoan”, hẳn câu hỏi ấy, vẫn sẽ còn khiến độc giả thấy mãi day dứt. Nhưng hơn cả, vấn đề Higashino Keigo đưa ra, đâu còn chỉ là câu chuyện của riêng một gia đình hay một cá nhân cụ thể? Bởi, mỗi người, ai chẳng phải tự giải, tự chọn nghiệm cho phương trình cuộc đời.

Nếu xét riêng Sự cứu rỗi của thánh nữ, thì câu trả lời là không! Bởi nhóm của Yukawa và Kusanagi vẫn tìm được chứng cứ để buộc Ayane nhận tội. Dù rằng cách thức gây án có khó tin, dẫu rằng “nghiệm ảo” đi chăng nữa thì thực tế vẫn chứng minh: nghiệm ấy đã tồn tại, thủ pháp ấy đã được sử dụng và để lại những “bằng chứng thép” không thể chối bỏ. 

Nhưng tới cuối cùng, điều tác giả Higashino Keigo muốn xây dựng trong Sự cứu rỗi của thánh nữ có đơn thuần chỉ là cách giải một phương trình tưởng rằng cho đáp số ảo, cách phá một vụ án tưởng chừng hoàn hảo? Có lẽ là không. Bởi tác phẩm của ông, dẫu trên mảng đề tài nào, dẫu cách triển khai cốt truyện có linh hoạt ra sao, vẫn là để hướng đến cuộc đời, con người. Những kiếp đời, kiếp người trước hết là mang đậm chất “Nhật Bản”.

Tuy nhiên, qua cái chết của Yoshitaka như một hình thức trả giá, Keigo-sensei vừa phê phán, cũng vừa cảnh tỉnh hiện thực trên. Phê phán quan niệm gia trưởng, cổ hủ khi coi phụ nữ như một thứ công cụ sinh nở. Đồng thời cảnh tỉnh: phụ nữ cũng là con người, những người biết yêu, biết thương, biết hận, biết thù; họ chẳng thể mãi cam chịu hay an phận, phụ nữ, họ cũng có quyền đứng lên đấu tranh cho chính bản thân mình.

Một Hiromi, nói theo cách nói hiện đại, là Tuesday, tiểu tam, kẻ thứ ba xen vào cuộc sống gia đình người khác nhưng đến tận cùng, cô lại chỉ là kẻ thay thế. Thật sự, rất dễ nhìn thấy nỗi thất vọng, hụt hẫng nơi người phụ nữ đó khi cô dè dặt đề xuất với Yoshitaka về việc được ở trong phòng ngủ của vợ chồng anh ta nhưng bị thẳng thừng từ chối. Với phụ nữ, nhất là kẻ thứ ba những tưởng đã thành người chiến thắng trong trò chơi tình ái, giành được tình yêu của người đàn ông kia, thì việc bị từ chối ở trong phòng ngủ chẳng khác nào sự phủ nhận tồn tại của cô ta trong gia đình, với vai trò người vợ. Chưa kể, sau cái chết của Yoshitaka thì Hiromi phải đối diện với vấn đề lớn hơn: giữ hay bỏ đứa con đang dần thành hình trong bụng. 

Bên cạnh những nhân vật trong vòng xoáy nạn nhân – hung thủ, mẫu hình nhân vật với vô vàn mâu thuẫn trong Sự cứu rỗi của thánh nữ còn thể hiện cả ở phía những người tham gia điều tra. Với thanh tra Kusanagi là sự dùng dằng trong việc nghi ngờ hay không nghi ngờ nghi can Mashiba Ayane để rồi có những phút giây, tưởng chừng Kusanagi đã quên đi bản thân là một thanh tra cảnh sát. Với một người nghiên cứu khoa học như nhà vật lý Yukawa là mâu thuẫn giữa việc có hay không tham gia và điều tra phá án, đáp án trả về là nghiệm ảo thì có thực sự tồn tại một tội ác hoàn hảo? Đây chính là mâu thuẫn giữa lý thuyết, thực nghiệm khoa học với thực tế nghiệt ngã của cuộc sống… Cứ vậy, mỗi người có một xung đột nội tâm khác nhau nhưng tất cả vẫn nhằm hướng đến cái đích: chỉ ra thủ pháp gây án tinh vi của hung thủ ở vụ án này. 

Một Ayane đã yêu rồi lấy người yêu của bạn thân có đáng trách? Thật sự là có chứ! Dẫu có nói rằng, Ayane làm vậy là bởi không biết mối quan hệ giữa Yoshitaka và bạn thân cô. Nhưng sự thật có phải thế? Trực giác của phụ nữ vốn rất nhạy bén, Ayane không biết hay cố tình thôi miên bản thân rằng cô không biết đến mối quan hệ ấy để sống với tiếng gọi tình yêu, con tim. Vì vậy, hành động của Ayane sau này, sau tất cả dàn xếp đầy tâm huyết, tỉ mỉ suốt một năm, vừa là sự phán xét cho Yoshitaka; song cũng là sự phán xét với chính bản thân cô. Song đó cũng là sự cứu rỗi: cứu rỗi cho những sai lầm của Yoshitaka, cứu rỗi cho tỉnh yêu đầy tội lỗi của cô, và cứu rỗi cho cả cô học trò Hiromi hiện đang mang cốt nhục của chồng cô trong bụng; cứu rỗi cho mọi tấn bi kịch, cho mọi sai lầm của cuộc đời. Chẳng thế mà, như một thanh tra giàu kinh nghiệm Kusanagi từng nhận định, ở Ayane tỏa ra một bầu không khí “kỳ lạ”, “cảm giác như họ không ham sống và đã thấy trước tất cả. Tuy nhiên, cũng có thể nói bầu không khí đó là lãnh địa cấm, chỉ cách sự điên rồ một khoảng như tờ giấy.” 

Trong một tác phẩm chứa đựng chiều sâu về nội dung cùng những bất ngờ về mặt tình tiết, thì tuyến nhân vật của "Sự cứu rỗi của thánh nữ", không thể nói là quá mức đồ sộ nhưng lại chứa đựng đầy mâu thuẫn ở suy nghĩ, tâm lý lẫn hành động. Đó là những con người, vừa là hung thủ, cũng lại vừa là nạn nhân của tấn bi kịch tình yêu, chấp niệm, định kiến đầy máu và nước mắt. 

Người vốn là nạn nhân – Mashiba Yoshitaka, cuối cùng lại chính là cội nguồn của mọi thương đau, là kẻ gián tiếp và là nguyên cớ trực tiếp gây ra một vụ án mạng vào thời điểm cách lúc vụ án xảy ra hai năm. Kẻ vốn là hung thủ – Mashiba Ayane lại trở thành nạn nhân của một thứ hợp đồng hôn nhân mang đầy tính khinh miệt phụ nữ: “Tôi muốn một người sinh con cho mình chứ không cần quản gia hay đồ trang trí cao cấp.”, “Có vẻ cậu ấy cho rằng một người phụ nữ không sinh con được thì ngồi trên ghết cũng chỉ giống như một vật trang trí vướng víu”. Người tưởng chừng là thủ phạm, xen vào hạnh phúc của một gia đình, gây lên đổ vỡ và là một trong những động cơ thúc đẩy Ayane phạm tội, cuối cùng chỉ là một người phụ nữ đáng thương như những người phụ nữ bước vào cuộc đời Yoshitaka mà bị anh ta xem như một công cụ sinh nở… 

Với tác phẩm trinh thám, nhất là trinh thám cổ điển, bí ẩn về danh tính của thủ phạm và cách thức gây án của hung thủ trở thành điểm cốt tử đầu tiên, quyết định thành công của tác phẩm ấy. Và quá trình người điều tra viên, cảnh sát, thám tử vén bức màn bí ẩn ấy chính là quá trình người đọc được đồng suy luận với chính nhân vật, với người viết. 

Nhưng trong trinh thám hiện đại, cách thức triển khai câu chuyện đã có những điểm rất khác với trinh thám cổ điển khi xưa. Và Higashino Keigo là một trong các tác giả thể hiện rất rõ tính cách tân, hiện đại, trước hết trong sự linh hoạt ở việc xây dựng, triển khai cốt truyện; mà Sự cứu rỗi của thánh nữ là một điển hình.

Ngay chương truyện đầu tiên, Keigo-sensei đã tiết lộ cho độc giả biết, thủ phạm của vụ án là ai, chính là người vợ của nạn nhân – Mashiba Ayane: “Em đã yêu anh bằng cả trái tim. Nhưng những lời anh nói giờ lại xuyên vào tim em. Nên anh hãy chết đi…” Nhưng, biết được thủ phạm không có nghĩa Sự cứu rỗi của thánh nữ mất đi sự lôi cuốn. Bởi điều cốt yếu tác giả hướng đến, không phải tìm ra hung thủ mà là chứng minh được người đó là hung thủ thông qua việc xác lập các giả thiết, xây dựng lên những cách thức gây án khác nhau, thu thập chứng cứ, chứng minh được thủ pháp gây án của hung thủ… Cũng giống như giải một phương trình đã biết trước đáp án nhưng lại chưa có lời giải: nhiệm vụ điều tra viên, đồng thời của người đọc là bổ khuyết vào phần lời giải, phần kết luận còn thiếu.

Chính trong quá trình đi tìm chân lý, xác lập “nghiệm”, cuốn tiểu thuyết vốn tưởng nội dung hết sức đơn giản với động cơ gây án cũng đơn giản không kém: hành động giết người vì tình của một người vợ bị chồng phản bội lại chứa đựng những tình tiết vừa bất ngờ, vừa đau đớn đến khôn cùng. Bất ngờ trong cách thức gây án của Ayane: vừa sâu sắc, vừa tỉ mỉ, vừa “ngược đời” để tạo lên một “đáp số ảo” gần như không thể tồn tại trong thực tế. Về những góc khuất phía sau vụ án với những sự kiện, trước tưởng rằng rời rạc mà càng bóc tách, lại càng thấy rằng logic, liên kết mật thiết: câu chuyện tình yêu của nạn nhân Mashsiba Yoshitaka, hướng điều tra gần như trái ngược giữa hai cảnh sát Kusanagi và Utsumi, những “lấp lửng” trong các hé mở của nhà vật lý học Yukawa Manabu… 

Cùng với đó, kết cấu truyện lồng truyện: vụ án này lại mở lại những nhánh truyện khác nhau đan xen giữa quá khứ và hiện tại; cấu trúc đầu cuối tương ứng: sự kiện trong chương đầu, lần nữa được tái hiện ở những chương cuối cùng như cách thức khép lại vụ án, cũng là khép lại hành trình của một người phụ nữ đa đoan như Ayane. Tất cả, khiến cho độc giả, không thể rời mắt khỏi trang sách một cuốn trinh thám mà danh tính thủ phạm, đã được hé lộ ngay từ chương đầu cuốn truyện.

Nếu như trong series truyện trinh thám về thám tử Galileo – nhà vật lý học Yukawa Manabu của Higashino Keigo, vụ án ở "Phương trình hạ chí" được xây dựng trên nền tảng một phương trình có vô số nghiệm mà nghiệm nào cũng đúng, và nhiệm vụ của con người, là lựa chọn nghiệm tối ưu cho cuộc đời mình. Thì vụ án ở "Sự cứu rỗi của thánh nữ" lại được tạo nên từ nền tảng một phương trình có “đáp số ảo”. Bởi đáp số ấy, có thể đúng về mặt lý thuyết nhưng lại quá phi lý về mặt thực tế; mà dẫu tồn tại trong thực tế, thì đây sẽ là một tội ác hoàn hảo. Nhưng thực sự có thứ mang tên “tội ác hoàn hảo” trong một tiểu thuyết trinh thám? Bằng cách dẫn truyện tài tình, hướng sự chú ý của độc giả về bí ẩn trong thủ pháp gây án của một vụ án người đọc vốn đã biết trước ai là thủ phạm; một lần nữa, Higashino Keigo không chỉ cho thấy cái duyên, cái tài trong cách thức trần thuật mà còn cho thấy cái tầm, cái tâm trong cái nhìn nhân sinh đầy nhân văn của ông.