Rừng Na Uy - Haruki Murakami Reviews

Con người ta thường muốn gắn một điều gì đó với một lý tưởng cao cả hay một mong muốn cao siêu
Chúng ta luôn bị những bộ phim nổi tiếng, được đánh giá tốt che mắt
Và do đó, nhiều lúc chúng ta lại nghĩ 1 sao là tệ
Tương tự, chúng ta muốn tiền bạc nhưng quên đi những điều đơn giản, nhỏ bé mà hạnh phúc

Các bạn có thấy nó giống như giới trẻ ngày nay không?
chỉ trong bối cảnh học đường đã cho ta thấy một bối cảnh... có thể gọi là "tàn khóc"

Bởi vì ngày nay, giáo dục đa số gắn với "điểm", khuyết điểm của hệ thống điểm là điểm không phản ánh năng lực và trình độ thật của một người

Nếu nó thể hiện tư duy lẫn cả năng lực thật mà học sinh đó có, điểm số sẽ là một thứ hệ thống "tốt nhất trên đời"

Hay đối chiếu với văn học - vốn là một môn học đầy ý nghĩa và cảm xúc. Ngày nay ? nó lại được hình thành bởi.. điểm số và việc phải thuộc bài hay nhớ từ một cách máy móc.

Không có sự sáng tạo, không có một chút tự tin về chính kiến cá nhân, vì đơn giản... thầy cô hay hệ thống chấm điểm bảo "sai rồi, trọng tâm không ở dó, ý chính không phải là vậy, cách viết này chưa đủ hay" - cách viết chưa đủ hay trong trường hợp này... có lẽ là không được viết theo ý mình nghĩ mà phải hay như một người giỏi văn

Học sinh chán văn là điều dễ hiểu

Và lớp văn học Kai lại đi ngược lại, như chính câu chuyện trên vậy. Họ chọn "điểm số là thứ yếu (vẫn đạt điểm cao) nhưng phải đi đôi với sáng tạo, thích thú, thư giản, thoải mái cũng như tạo ra tư duy văn học thật sự"

Nếu bạn cần ôn lại kiến thức marketing, hoặc đang làm trong lĩnh vực marketing nhưng chưa có bằng cấp chuyên ngành, thì đây là cuốn sách nên đọc. Nó bao quát hầu hết các chủ đề thường được dạy trong một khóa học nhập môn marketing tại các trường kinh doanh.

Tôi đọc cuốn sách này để củng cố lại kiến thức và chuẩn bị cho sự nghiệp trong ngành marketing, và nó thực sự đã giúp ích cho tôi.

Nội dung khá cơ bản, và rõ ràng phần lớn được viết thuê chỉ để tận dụng thương hiệu Trump rồi gắn vào bất cứ thứ gì có thể kiếm tiền được, haha.

Nhưng dù vậy thì các insight về marketing trong sách cũng không đến mức quá tệ. Dù là kiến thức cơ bản đi nữa, đọc xong bạn vẫn phải tự hỏi: mình có thực sự đang áp dụng những điều này hay không?

Phải nói là cuốn sách khá chán và tôi mất rất nhiều thời gian mới đọc xong. Nhưng cuối cùng điều đó lại thành ra tốt, vì một số chương xuất hiện đúng vào lúc tôi đang triển khai các chiến dịch và chiến lược marketing liên quan đến đúng chủ đề mình đang đọc — ví dụ như chương về PR chẳng hạn.

Phần nhạc nền của câu chuyện tập trung nhiều vào các ca khúc của The Beatles, trong đó bài hát cùng tên với tiểu thuyết gợi lên bản chất mong manh, thoáng qua của tình yêu tuổi trẻ, còn những bài khác lại mang đến cảm giác mất mát hoặc cô đơn, như “Eleanor Rigby” hay “The Fool on the Hill” — tất cả đều được Reiko hát bằng cây guitar của mình.

Những ca khúc khác còn bao gồm:

Burt Bacharach – “Close to You” (phiên bản tôi thích nhất là bản của Karen Carpenter)

“Raindrops Keep Falling On My Head” (còn nhớ phim Butch Cassidy and the Sundance Kid chứ?)

Jim Morrison – “People Are Strange When You’re a Stranger” (rất phù hợp với bối cảnh ở đây)

“Walk On By” (bài này từng xuất hiện trong Valley of the Dolls)

Laura Nyro – “Wedding Bell Blues” (tôi chưa biết bài này, chắc phải nghe thử mới được)

Ravel, Debussy, một số bản bossa nova, Rodgers and Hart, Gershwin, Bob Dylan, Ray Charles, Carole King, The Beach Boys, Stevie Wonder.

Cho đến lúc này, tôi đã giới thiệu hầu hết những nhân vật trẻ trong câu chuyện xoay quanh các nhân vật này. Ngoại lệ duy nhất là Reiko Ishida — một người phụ nữ đang phải đấu tranh với những vấn đề nội tâm của riêng mình tại viện điều dưỡng trên núi, nơi bà trở thành người bạn thân nhất của Naoko.

Tuyến câu chuyện của bà là một trong những phần được khắc họa hay nhất của cuốn tiểu thuyết, có lẽ bởi bà hiểu rõ cảm xúc và mục tiêu của mình hơn những người trẻ vẫn còn đang loay hoay tìm kiếm bản thân. Chính bà mang đến những câu nói kết lại cho bài review của tôi — những hạt nhân trí tuệ mà Toru có thể giữ lại sau toàn bộ hành trình cảm xúc của mình. Bà cũng mang đến danh sách nhạc nền cho cuốn tiểu thuyết, một yếu tố luôn rất quan trọng trong các tác phẩm của Murakami, giúp tạo nên bầu không khí và neo câu chuyện vào nền văn hóa đại chúng của thời kỳ đó.

Và đây là lời mà Midori nói để nhắc nhở chúng ta hãy đón nhận cuộc sống với tất cả vẻ đẹp và nỗi đau của nó:

“Cái chết tồn tại, không phải như đối lập với sự sống, mà như một phần của sự sống.”

Nhân vật khiến tôi khó chịu nhất trong cuốn sách là Nagasawa — thông minh nhưng ích kỷ. Có lẽ tôi ghét anh ta nhất cũng vì tôi cảm thấy mình từng mang những thái độ tương tự khi còn trẻ: luôn muốn giữ sự tự do và để ngỏ mọi lựa chọn trong các mối quan hệ, kiêu ngạo về những cuốn sách mình đã đọc và những kết quả thi cử tốt, và khá thờ ơ với cảm xúc của người khác.

Nagasawa đặc biệt tàn nhẫn với bạn gái mình là Hatsumi, người vẫn chấp nhận tất cả những lần anh không chung thủy và sự thiếu cam kết của anh. Một câu nói của cậu ta thể hiện rõ nhất thái độ ấy. Ban đầu nghe có vẻ hợp lý, nhưng ngay sau đó lại bộc lộ rõ bản chất kiêu ngạo và khinh miệt của cậu:

“Nếu cậu chỉ đọc những cuốn sách mà mọi người khác đều đang đọc, thì cậu cũng chỉ có thể nghĩ những điều mà mọi người khác đang nghĩ. Đó là thế giới của những kẻ quê mùa và tầm thường.”

Hoặc như cậu ta từng nói:

“Đừng tự thương hại bản thân. Chỉ có lũ khốn mới làm thế.”

Tôi ngồi thẳng người lại và nhìn ra ngoài cửa sổ máy bay, nơi những đám mây đen đang treo lơ lửng trên Biển Bắc, nghĩ về những gì mình đã đánh mất trong suốt cuộc đời: những khoảng thời gian đã vĩnh viễn trôi qua, những người bạn đã chết hoặc biến mất, những cảm xúc mà tôi sẽ không bao giờ được trải nghiệm lại nữa.

Tôi suýt nữa đã ngừng đọc sau đoạn mở đầu u buồn và có phần ủy mị này. Có những cánh cửa trong ký ức mà tôi đã giữ đóng suốt nhiều năm — những kỷ niệm của riêng mình mà tôi từng nghĩ tốt hơn hết cứ để chúng nằm yên ở đó; những nuối tiếc và những mối liên kết đã mất với những con người từng là sự hiện diện quan trọng nhất trong cuộc đời tôi.

Khi đọc đến đoạn Toru Watanabe đi dạo trên cánh đồng, điều duy nhất tôi có thể hình dung là chính mình ở tuổi hai mươi, đứng trên sườn núi cao vượt qua ranh giới cây cối, cùng cô gái mà khi ấy tôi đang yêu. Chúng tôi say sưa trong ánh nắng mùa hè và gần như bị lấn át bởi tiếng ve rền vang trong lớp cỏ cao.

Tôi đặt cuốn sách xuống và dành gần một giờ sau đó cố gắng nhớ lại mọi chi tiết của ngày hôm ấy. Nhưng phần lớn chúng đã biến mất rồi. Bây giờ tôi chỉ ước rằng khi đó mình đã viết lại tất cả — giống như cách Murakami đã cố gắng làm ở đây.

Cho đến thời điểm này, cốt truyện phát triển thành câu chuyện tình cảm của hai người trẻ đang cố gắng đến với nhau. Mọi thứ trở nên phức tạp khi Toru bị cuốn hút bởi Midori Kobayashi — người gần như là đối cực về tính cách với Naoko hướng nội. Midori thẳng thắn, bốc đồng và sẵn sàng thách thức mọi quy ước (“Midori nói rằng cô muốn leo lên một cái cây, nhưng đáng tiếc là ở Shinjuku chẳng có cái cây nào có thể leo được.”)

Cả người đọc lẫn Toru đều khó lòng không bị quyến rũ bởi sự hoạt bát và trí tò mò của cô, cũng như bởi chút cảm giác nguy hiểm mà cô dường như mang đến trong mỗi lần gặp gỡ. Khi cuốn tiểu thuyết đặt trong bối cảnh năm 1968 — năm mà sinh viên khắp nơi trên thế giới xuống đường phản đối trật tự cũ — tôi dễ dàng hình dung Midori như một cô gái mang tinh thần “flower power”, đặc biệt là sau khi cô tuyên bố:

“ Tôi sẽ chẳng tin vào bất cứ cuộc cách mạng chết tiệt nào đâu. Điều duy nhất tôi tin là tình yêu.”

Khi dần hiểu cô hơn, ta nhận ra Midori cũng có những nỗi đau của riêng mình: cái chết trong gia đình và những mối quan hệ hời hợt. Đôi khi cô nói dối để che giấu sự mong manh của bản thân, nhưng nhìn chung cô giống như một chiến binh dũng cảm, người từ chối chọn con đường dễ dàng (không giống như sự ám ảnh với tự tử mà nhiều nhân vật trong tiểu thuyết này bộc lộ).

Câu nói tôi thích nhất của cô gợi nhớ đến bộ phim Forrest Gump — một ví dụ khác về một câu chuyện mà có người thấy sâu sắc còn người khác lại cho là sến sẩm và gượng ép, cũng giống như Norwegian Wood:

“Bạn biết những hộp bánh quy đủ loại chứ? Có loại bạn thích, có loại bạn không thích lắm. Bạn ăn hết những cái mình thích trước, rồi cuối cùng chỉ còn lại những cái mình không thích. Mỗi khi có chuyện đau lòng xảy ra, tôi lại nghĩ đến điều đó. ‘Giờ thì mình chỉ cần ăn nốt mấy cái này, rồi mọi thứ sẽ ổn thôi.’ Cuộc đời giống như một hộp bánh quy vậy.”

Watanabe là nhân vật trung tâm, và câu chuyện xoay quanh quá trình trưởng thành về mặt cảm xúc của anh — quá trình anh học cách chấp nhận trách nhiệm cho những hành động của mình cũng như khả năng đối diện với mất mát và sự từ chối. Mất mát đầu tiên đánh dấu cuộc đời Toru là cái chết của Kizuki — người bạn thân nhất của anh từ thời trung học. Anh đối mặt với biến cố này chủ yếu bằng cách rời đi và kìm nén mọi cảm xúc của mình.

Khi chuyển đến Tokyo để tiếp tục học lên cao hơn, Watanabe dường như vừa tự tin lại vừa vô định. Hai đặc điểm tưởng chừng mâu thuẫn này phản ánh trí tuệ trên mức trung bình của anh, đồng thời cho thấy anh thiếu tham vọng hay đam mê rõ ràng đối với bất kỳ lĩnh vực nào. Anh hài lòng với việc cứ trôi theo dòng đời và để mọi sự việc tự nhiên xảy đến với mình.

“Chúng tôi đã biến mất về đâu? Làm sao chuyện đó lại có thể xảy ra? Tất cả những gì khi ấy từng có vẻ quan trọng đến vậy — Naoko, con người tôi của thời điểm đó, và thế giới tôi từng sống: tất cả đã đi đâu mất rồi? […] Đó cũng chính là lý do tôi viết cuốn sách này. Để suy nghĩ. Để hiểu. Tôi vốn là kiểu người như thế. Tôi phải viết mọi thứ ra thì mới cảm thấy mình thực sự hiểu chúng.

Tôi nhận thấy độc giả có những phản ứng khá trái chiều đối với cuốn tiểu thuyết này. Một số người phàn nàn rằng nó không giống những tác phẩm khác của Murakami: quá thông thường, thiếu đi sự táo bạo, kỳ lạ và chiều sâu vốn có trong các cuốn sách khác của ông. Những người khác lại chấm điểm rất cao. Tôi thuộc nhóm thứ hai, chủ yếu bởi cách những trải nghiệm của Watanabe gợi lên và soi chiếu những khoảnh khắc tương tự trong tuổi trẻ — một thời mà ta thường bận rộn tận hưởng niềm vui hơn là cố gắng hiểu cuộc sống và các mối quan hệ.

Murakami khiến người đọc dễ dàng nhận ra chính mình trong Watanabe: Tôi chỉ là một cậu bé bình thường thích đọc sách và nghe nhạc, chẳng có gì nổi bật để khiến một người như Kizuki chú ý đến.

Tôi nghĩ sẽ khó tìm được ai không thích đọc sách (ít nhất là ở đây, trên Goodreads), hoặc không thích nghe nhạc. Hay chưa từng có lúc đi bộ hàng giờ trên những con phố của một thành phố lớn chỉ để đắm mình trong cảnh vật, mùi hương và những gương mặt xung quanh. Hoặc không từng ngoái nhìn lại những năm tháng học trò với một nỗi hoài niệm — khi tình bạn đến với chúng ta thật dễ dàng, khi ta có thể vô tư đến mức ít bận tâm về những người xung quanh. Dù sao đi nữa, tôi thấy Toru Watanabe là một nhân vật rất dễ đồng cảm, và điều đó khiến tôi dễ dàng bỏ qua một vài khía cạnh kém thuyết phục hơn của anh ta — như sự thờ ơ với chính trị, hay sự thành công trong đời sống xã hội dù anh tự nhận mình là người hướng nội, chưa kể đến sự giải phóng tình dục có phần phóng túng của anh.”

Đây dường như là cuốn sách của Murakami mà “ai ở Nhật cũng đã đọc”, và nhân vật chính Toru Watanabe cũng giống như một phiên bản Holden Caulfield đối với nhiều bạn trẻ Nhật Bản. Nhưng với tôi, cuốn sách này ít giống The Catcher in the Rye hơn mà lại khiến tôi nghĩ đến bộ phim Garden State của Zach Braff — một lời ca về giai đoạn trong đời khi những lựa chọn lớn lao dường như quá lớn đến mức bạn chẳng đưa ra lựa chọn nào cả, và thay vào đó lại bị cuốn vào sự an toàn và ấm áp của ký ức và hoài niệm.

Dù bối cảnh là Nhật Bản vào cuối thập niên 1960, cuốn sách vẫn mang một dòng cảm xúc rất phổ quát, không hề lỗi thời chút nào. Nó u tối và giàu cảm xúc, nhưng đồng thời cũng bất ngờ gợi cảm và hài hước. Toru là kiểu nhân vật chính đặc trưng của Murakami, chỉ là trẻ hơn vài tuổi so với những nhân vật mà chúng ta thường thấy. Các nhân vật nữ cũng có sự hiện diện và chiều sâu rõ rệt hơn so với trong The Wind-Up Bird Chronicle, dù đôi khi họ có vẻ hơi quá dễ dàng bị cuốn vào những mối quan hệ với Toru — người mà thành thật mà nói, đôi lúc lại trông khá thất bại.

Và chính điều này càng khiến tôi liên tưởng đến Garden State: Midori, một nhân vật cực kỳ thú vị, về cơ bản cũng là một hình mẫu “manic pixie dream girl” quen thuộc — với tất cả những sự kỳ quặc, những nỗi băn khoăn và những bí mật ẩn giấu của kiểu nhân vật đó. Tuy vậy, trên trang sách, điều này lại hiệu quả hơn rất nhiều; ít nhất tôi không hề muốn nổi cáu với cô ấy vì những hành động kỳ quặc như nhảy múa vô nghĩa hay nói mãi về ban nhạc The Shins.

Tôi thật sự ước rằng mình đã đọc cuốn sách này khi còn học đại học, giống như việc tôi cũng ước mình đã đọc The Catcher in the Rye khi còn học trung học. Nhưng dù sao đi nữa, tôi vẫn nghĩ rằng cuốn sách này có thể chạm tới người đọc ở bất kỳ độ tuổi nào.