Rừng Na Uy - Haruki Murakami Reviews

Nỗi đau là một cảm xúc vừa khiến ta tỉnh táo, vừa khiến ta say mê cùng lúc. Cú sốc ban đầu của nó đánh thức và tát thẳng vào bạn, buộc bạn phải thừa nhận sự tồn tại của nó. Nhưng khi nó kéo dài, nó lại làm bạn say đi, biến thế giới của bạn thành một màn sương mờ nơi không còn gì tồn tại ngoài chính nó, khiến bạn gần như không thể thực hiện những chức năng bình thường của cuộc sống.

Nó giống như một vết chảy máu chậm rãi, nhưng đừng nhầm lẫn — đó vẫn là một trải nghiệm tàn khốc. Nó có thể nắm lấy bất kỳ ai: người mạnh mẽ nhất, người yếu đuối nhất; nó không hề phân biệt. Từ những người đẹp đẽ nhất cho đến những tâm hồn đầy sẹo, nỗi đau lặng lẽ ẩn mình trong bóng tối, sẵn sàng bao phủ nạn nhân tiếp theo của nó.

Đáng buồn thay cho Naoko, Kizuki và Toru, bóng ma ấy đã bao trùm lấy họ ngay từ rất sớm trong cuộc đời, bóp nghẹt quá trình trưởng thành vốn đã mong manh của họ — ít nhất là đối với những người còn kịp bước đến giai đoạn đó.

Norwegian Wood là câu chuyện về những con người bị nỗi đau làm tan vỡ.

Toru, người cuối cùng trong ba người bạn vẫn chưa hoàn toàn bị bóng tối ấy nuốt chửng, đang cố bám lấy Naoko — người dường như đã đặt một chân ra khỏi cánh cửa của cuộc sống, trôi dần về phía hư vô.

Anh là một chàng trai nửa trẻ con nửa trưởng thành, say mê cô gái tĩnh lặng ấy — một người dường như hòa nhịp quá gần với cái chết của chính mình. Nhưng làm thế nào để yêu một người gần như không còn chính bản thân mình để yêu? Người ta yêu cái vỏ còn lại, hay những ký ức về con người cô từng là?

Trong lúc đối diện với nghịch cảnh ấy, Toru gặp Midori — một cô gái cũng mang nhiều tổn thương, nhưng tràn đầy sức sống và lạc quan, người đang cố bám lấy cuộc đời bằng tính cách rực rỡ của mình. Và anh nhận ra mình bị thu hút bởi cô.

Vì vậy, Toru bị đặt vào một sự lựa chọn khó khăn:
giữa cô gái gần như đã tắt lịm mà anh yêu,
và cô gái mạnh mẽ nhưng vẫn đang vật lộn mà anh bị cuốn hút.

Trong tất cả các tiểu thuyết của Haruki Murakami, đây có lẽ là tác phẩm nổi tiếng nhất. Chính Murakami cũng từng nói rằng ông khá bất ngờ khi cuốn sách nhỏ này đưa danh tiếng của ông lên đến đỉnh cao ở Nhật Bản.

Điều đó không làm tôi ngạc nhiên.

Murakami thường sử dụng những yếu tố phi lý hoặc siêu thực trong tác phẩm của mình — từ những con mèo biết nói, đến những linh hồn mang hình dạng linh vật quảng cáo, hay những trạng thái mơ mộng kỳ lạ. Nhưng trong cuốn sách này, ông không sử dụng những “chiêu trò” quen thuộc ấy. Thay vào đó, ông tập trung vào bản chất con người: trầm cảm, cô lập và cô đơn — như thể muốn nói rằng chỉ riêng những điều này thôi đã đủ phi lý và siêu thực rồi.

Con người và vực sâu cảm xúc – tâm lý bất thường của họ chính là tấm toan u tối mà Murakami lựa chọn để vẽ nên một trong những tác phẩm dễ đồng cảm nhất của ông.

Không có điều gì tuyệt vọng hơn một tình yêu cố gắng nở hoa trên nền của một tâm hồn đã buông xuôi.

Thường thì nó bị dập tắt như một ngọn lửa nhỏ, chỉ để lại một làn khói mờ nhạt làm kỷ niệm. Bởi vì để có thể yêu, con người cần một mức độ ích kỷ nhất định — thứ mà người đã từ bỏ chính mình không còn sở hữu.

Cũng giống như mọi thứ khác trong cuộc đời, phải có khát vọng thì điều gì đó mới có thể xảy ra.

Cô đơn, xa lạ, trầm cảm — những điều này thường khiến con người tìm kiếm sự an ủi nơi người khác, và đó là câu trả lời dễ thấy nhất mà nhiều người nghĩ tới. Nhưng với một số người, họ nhìn quá sâu vào vực thẳm, đến mức mọi ham muốn đều dần biến mất. Họ trở thành những cơ thể trống rỗng, những chiếc vỏ không còn gì bên trong, và mọi thứ xung quanh chỉ còn là tiếng ồn vô nghĩa — ngay cả những cảm xúc yêu thương mãnh liệt.

Vậy câu trả lời là gì?

Không có câu trả lời.

Đôi khi không có hy vọng.
Bởi vì cuộc sống không công bằng.
Bởi vì cuộc sống đầy nỗi buồn.
Bởi vì cuộc sống đôi khi phi lý đến mức siêu thực.

Đôi khi chúng ta vẫn thua cuộc, dù đã cố gắng hết sức để nắm giữ.

“Ôm chặt những ký ức đã phai màu, đang dần phai màu, không hoàn hảo này vào ngực, tôi tiếp tục viết cuốn sách này với tất cả sự tuyệt vọng mãnh liệt của một kẻ đói đang gặm những chiếc xương.”

Đây là một câu chuyện tràn đầy nỗi u buồn, đau đớn và tiếc nuối, xen lẫn những khoảnh khắc tình yêu ngắn ngủi.

Liệu một chút ấm áp của ánh nắng có đáng để chịu đựng một cơn bão tối tăm hay không?

Có lẽ có.
Có lẽ không.
Hoặc hy vọng là có.

Trong quãng đời ngắn ngủi của mình, chúng ta tích lũy những vết sẹo, khóc vì đau, tiếc thương, lạc lối — và đôi khi chữa lành.

Người ta thường nói điều đó làm chúng ta mạnh mẽ hơn. Nhưng đôi khi nó không như vậy.

Đôi khi nó làm chúng ta yếu đi vĩnh viễn, khiến chúng ta tê liệt, hoặc thậm chí làm chúng ta tan vỡ.

Nhưng ngay cả những con người tổn thương vẫn có thể nhớ.
Ngay cả những con người tan vỡ vẫn có thể hy vọng, dù hy vọng ấy yếu ớt đến đâu.

Nhìn về quá khứ, chúng ta trân trọng ký ức, ngay cả khi chúng khiến ta đau.
Nhìn về phía trước, chúng ta hy vọng mọi thứ sẽ tốt hơn, ngay cả khi mọi thứ dường như không còn hy vọng. 📚

Phần âm nhạc trong truyện tập trung rất nhiều vào các ca khúc của The Beatles, với bài hát tiêu đề Norwegian Wood (This Bird Has Flown) gợi lên tính mong manh và thoáng qua của tình yêu tuổi trẻ. Những bài hát khác sau đó lại mang sắc thái mất mát và cô đơn, như Eleanor Rigby hay The Fool on the Hill, tất cả đều được Reiko hát bằng cây đàn guitar của mình.

Ngoài ra còn có nhiều bản nhạc khác xuất hiện trong câu chuyện:

Burt Bacharach – (They Long to Be) Close to You

(phiên bản tôi thích nhất là của Karen Carpenter)

Raindrops Keep Fallin' on My Head

(gợi nhớ đến bộ phim Butch Cassidy and the Sundance Kid)

Jim Morrison – People Are Strange

(rất phù hợp với bối cảnh và tâm trạng của câu chuyện)

Walk On By

(từng xuất hiện trong phim Valley of the Dolls)

Laura Nyro – Wedding Bell Blues

(tôi chưa biết bài này, chắc phải nghe thử)

Ngoài ra còn có nhạc của nhiều nghệ sĩ và nhà soạn nhạc khác như:

Maurice Ravel

Claude Debussy

các bản bossa nova

Richard Rodgers và Lorenz Hart

George Gershwin

Bob Dylan

Ray Charles

Carole King

The Beach Boys

Stevie Wonder

Cho đến lúc này, tôi đã giới thiệu hầu hết những nhân vật trẻ trong câu chuyện mang tính tập trung vào nhân vật này. Ngoại lệ duy nhất là Reiko Ishida, một người phụ nữ đang phải đấu tranh với những bóng tối cá nhân của chính mình tại viện điều dưỡng trên núi, nơi bà trở thành người bạn thân nhất của Naoko.

Câu chuyện riêng của Reiko là một trong những phần được khắc họa hay nhất của tiểu thuyết, có lẽ vì bà hiểu rõ cảm xúc và mục tiêu của mình hơn so với những người trẻ vẫn còn đang tìm kiếm hướng đi trong cuộc đời.

Chính Reiko mang đến những câu trích dẫn kết thúc cho bài review của tôi — những hạt nhân của sự từng trải và trí tuệ mà Toru giữ lại sau hành trình cảm xúc của mình. Bà cũng góp phần tạo nên danh sách nhạc nền của cuốn tiểu thuyết, một yếu tố quen thuộc trong các tác phẩm của Murakami: âm nhạc giúp tạo nên bầu không khí và gắn câu chuyện với văn hóa đại chúng của thời kỳ đó.

Vì vậy, đây là câu nói để khuyến khích chúng ta ôm lấy cuộc sống với tất cả vẻ đẹp và nỗi đau của nó:

“Cái chết tồn tại — không phải như đối lập với sự sống, mà là một phần của chính sự sống.”

Nhân vật gây khó chịu nhất trong cuốn sách đối với tôi là Nagasawa — thông minh nhưng vô cùng ích kỷ.

Có lẽ tôi ghét anh ta nhiều nhất vì tôi nhận ra trong đó một phần con người của chính mình khi còn trẻ: luôn muốn giữ tự do và nhiều lựa chọn trong các mối quan hệ, tỏ ra kiêu ngạo về những cuốn sách mình đã đọc và kết quả học tập tốt, đồng thời thờ ơ với cảm xúc của người khác.

Nagasawa đặc biệt tàn nhẫn với bạn gái mình, Hatsumi, người vẫn chịu đựng những lần ngoại tình của anh ta và sự thiếu cam kết trong mối quan hệ.

Có một câu nói của anh ta thể hiện rõ nhất thái độ sống ấy. Ban đầu nghe có vẻ hợp lý, nhưng sau đó lại bộc lộ sự kiêu ngạo và khinh miệt người khác của anh ta:

Nếu bạn chỉ đọc những cuốn sách mà mọi người đều đang đọc, thì bạn cũng chỉ có thể nghĩ những gì mọi người đang nghĩ. Đó là thế giới của những kẻ quê mùa và tầm thường.

Hoặc:

“Đừng tự thương hại bản thân. Chỉ có những kẻ khốn kiếp mới làm vậy.”

Tôi ngồi thẳng lại và nhìn ra cửa sổ máy bay, nơi những đám mây đen đang treo lơ lửng trên Biển Bắc, và nghĩ về những gì mình đã đánh mất trong suốt cuộc đời: những khoảng thời gian đã trôi qua vĩnh viễn, những người bạn đã chết hoặc biến mất, và những cảm xúc mà tôi sẽ không bao giờ còn được trải nghiệm lại.

Tôi gần như đã ngừng đọc cuốn sách sau đoạn mở đầu ảm đạm và nặng nề này.

Có những cánh cửa ký ức mà tôi đã giữ đóng suốt nhiều năm — những ký ức của riêng mình mà tôi nghĩ tốt hơn hết là cứ để chúng nằm yên ở đó; những nuối tiếc và những mối liên hệ đã mất với những con người từng là sự hiện diện quan trọng nhất trong cuộc đời tôi.

Khi đọc đến cuộc dạo bước của Toru Watanabe trên cánh đồng, điều duy nhất tôi có thể hình dung là chính mình ở tuổi hai mươi, đứng trên vùng núi cao phía trên ranh giới cây cối, cùng cô gái mà lúc ấy tôi yêu. Chúng tôi say sưa trong ánh nắng mùa hè, và chìm trong âm thanh chói tai của tiếng ve trong đám cỏ cao.

Tôi đặt cuốn sách xuống và dành cả giờ tiếp theo cố gắng nhớ lại mọi chi tiết của ngày hôm đó.

Nhưng phần lớn chúng đã biến mất.

Giờ đây tôi ước rằng khi ấy mình đã viết chúng xuống, giống như cách Murakami đã cố gắng làm trong cuốn sách này. 📖

Cho đến thời điểm này, cốt truyện phát triển thành một câu chuyện tình giữa hai người trẻ đang cố gắng đến với nhau. Nhưng mọi thứ trở nên phức tạp khi Toru bị cuốn hút bởi Midori Kobayashi, người gần như là đối cực hoàn toàn của Naoko hướng nội.

Midori thẳng thắn, bốc đồng và thường xuyên phá vỡ các chuẩn mực xã hội.

“Midori nói cô muốn trèo lên một cái cây, nhưng thật không may là ở Shinjuku chẳng có cái cây nào có thể trèo được.”

Cả người đọc lẫn Toru khó có thể không bị mê hoặc bởi sự sống động, tò mò và cả chút nguy hiểm nhẹ nhàng mà cô mang đến cho mỗi cuộc gặp gỡ.

Vì câu chuyện diễn ra vào năm 1968, thời điểm sinh viên khắp thế giới xuống đường phản đối hệ thống quyền lực, tôi dễ dàng nhìn thấy Midori như một “flower power child” — cô gái mang tinh thần tự do của phong trào phản văn hóa thời đó, đặc biệt là sau khi cô tuyên bố:

“Tôi sẽ không tin vào bất cứ cuộc cách mạng chết tiệt nào. Điều duy nhất tôi tin là tình yêu.”

Khi chúng ta hiểu Midori nhiều hơn, ta nhận ra rằng cô cũng mang những nỗi đau riêng — cái chết trong gia đình và những mối quan hệ hời hợt. Đôi khi cô nói dối để che giấu sự mong manh của mình, nhưng nhìn chung cô vẫn là một chiến binh dũng cảm, người từ chối chọn con đường dễ dàng (trái ngược với sự ám ảnh với cái chết mà nhiều nhân vật khác trong tiểu thuyết thể hiện).

Câu nói tôi thích nhất của Midori gợi nhớ đến Forrest Gump, một câu chuyện khác cũng giống Norwegian Wood: có người thấy rất sâu sắc, có người lại cho rằng quá sến hay gượng ép.

“Bạn biết mấy hộp bánh quy hỗn hợp không? Có loại bạn thích, có loại bạn không thích lắm. Bạn ăn hết những cái mình thích trước, rồi cuối cùng chỉ còn lại những cái mình không thích.
Tôi luôn nghĩ đến điều đó mỗi khi có chuyện đau lòng xảy ra. ‘Mình chỉ cần ăn nốt mấy cái này thôi, rồi mọi thứ sẽ ổn.’
Cuộc đời giống như một hộp bánh quy vậy.” 📚

Watanabe là nhân vật trung tâm của câu chuyện, và toàn bộ tiểu thuyết xoay quanh quá trình trưởng thành về mặt cảm xúc của anh — cách anh học cách chịu trách nhiệm cho hành động của mình, cũng như cách anh đối diện với mất mát và sự từ chối.

Mất mát đầu tiên đánh dấu cuộc đời Toru là cái chết của Kizuki, người bạn thân nhất của anh từ thời trung học. Toru đối diện với sự kiện này chủ yếu bằng cách rời đi và kìm nén cảm xúc của mình.

Khi chuyển đến Tokyo để tiếp tục học đại học, anh vừa có vẻ tự tin, vừa thiếu phương hướng. Hai đặc điểm tưởng chừng mâu thuẫn này phản ánh trí thông minh vượt mức trung bình của anh, nhưng đồng thời cũng cho thấy sự thiếu tham vọng hay đam mê rõ ràng đối với bất kỳ lĩnh vực nào.

Toru dường như bằng lòng để cuộc đời trôi đi, để các sự kiện tự xảy ra với mình, thay vì chủ động định hình con đường của chính mình. 📚

“Chúng ta đã biến mất về đâu? Làm sao chuyện đó lại có thể xảy ra? Tất cả những điều từng quan trọng đến thế vào thời điểm đó — Naoko, con người của tôi khi ấy, thế giới của tôi khi ấy — tất cả đã đi đâu mất rồi? […] Chính vì vậy mà tôi viết cuốn sách này. Để suy nghĩ. Để hiểu. Đó đơn giản là cách tôi tồn tại. Tôi phải viết mọi thứ ra thì mới cảm thấy mình thực sự hiểu chúng.”

Tôi nhận thấy cuốn tiểu thuyết này gây ra khá nhiều phản ứng trái chiều từ độc giả. Một số người phàn nàn rằng nó không giống phong cách thường thấy của Murakami, quá truyền thống, thiếu sự táo bạo, kỳ lạ và chiều sâu như những tác phẩm khác của ông. Những người khác thì đánh giá nó ở mức cao nhất.

Còn tôi thuộc nhóm thứ hai, chủ yếu vì cách mà những trải nghiệm của Watanabe khiến tôi nhớ lại những khoảnh khắc tương tự trong tuổi trẻ của mình — một giai đoạn mà chúng ta bận tận hưởng cuộc sống hơn là cố gắng hiểu nó, đặc biệt là những điều phức tạp như cuộc đời và các mối quan hệ.

Murakami khiến người đọc dễ dàng nhìn thấy chính mình trong Watanabe:

“Tôi chỉ là một cậu bé bình thường thích đọc sách và nghe nhạc, chẳng có gì nổi bật đến mức khiến một người như Kizuki phải chú ý đến tôi.”

Tôi nghĩ sẽ khó tìm được ai không thích đọc sách (ít nhất là ở đây, trên Goodreads) hay không thích nghe nhạc. Hoặc chưa từng đi lang thang hàng giờ trên những con phố của một thành phố lớn, không vì mục đích gì khác ngoài việc hấp thụ những cảnh vật, mùi hương, và những gương mặt người xung quanh.

Hay chưa từng nhìn lại những năm tháng đi học với chút hoài niệm, khi tình bạn đến với chúng ta thật dễ dàng, khi chúng ta còn đủ vô tư để không phải suy nghĩ quá nhiều về những người xung quanh mình.

Dù sao đi nữa, tôi thấy Toru Watanabe là một nhân vật rất dễ đồng cảm, và chính điều đó khiến tôi dễ dàng bỏ qua một vài khía cạnh kém thuyết phục hơn trong tính cách của anh — như sự thờ ơ với chính trị, hay sự thành công trong đời sống xã hội dù anh tự nhận mình là người hướng nội, chưa kể đến sự tự do tình dục hơi phóng túng của anh. 📚

Đây dường như là cuốn sách của Murakami mà “ai ở Nhật Bản cũng từng đọc”, và nhân vật chính đầy tâm trạng Toru Watanabe được xem như một hình tượng kiểu Holden Caulfield đối với nhiều bạn trẻ Nhật Bản.

Tuy nhiên với tôi, cuốn sách này ít gợi nhớ đến The Catcher in the Rye hơn là khiến tôi nghĩ tới bộ phim Garden State của Zach Braff — một câu chuyện về giai đoạn trong cuộc đời khi những lựa chọn lớn trở nên quá lớn, đến mức bạn không thực sự đưa ra quyết định nào cả. Thay vào đó, bạn bị kéo về sự an toàn và dễ chịu của hoài niệm và ký ức.

Mặc dù câu chuyện lấy bối cảnh Tokyo vào cuối thập niên 1960, nó vẫn mang một dòng cảm xúc rất phổ quát, không hề lỗi thời chút nào. Cuốn sách u buồn và đầy cảm xúc, nhưng đồng thời cũng khá gợi cảm và đôi khi hài hước một cách bất ngờ.

Toru là mẫu nhân vật chính điển hình của Murakami, chỉ là trẻ hơn vài tuổi so với những nhân vật mà chúng ta thường thấy trong các tác phẩm khác của ông. Các nhân vật nữ trong truyện cũng có nhiều đất diễn và chiều sâu hơn so với trong The Wind‑Up Bird Chronicle, dù đôi khi họ có vẻ quá dễ dàng lên giường với Toru, người mà thành thật mà nói hơi giống một kẻ thất bại.

Điều càng khiến tôi liên tưởng đến Garden State là nhân vật Midori — một nhân vật rất thú vị và cực kỳ giải trí. Nhưng đồng thời, cô cũng gần như là một kiểu “manic pixie dream girl” điển hình: một cô gái lập dị, đầy năng lượng, với những thói quen kỳ quặc và những bí mật ẩn giấu.

May mắn là trên trang sách điều này hoạt động tốt hơn nhiều, vì ít nhất tôi không hề muốn đấm cô ấy vào mặt vì nhảy múa kiểu “hot dog dance” hay cứ nói mãi về ban nhạc The Shins.

Tôi thật sự ước mình đã đọc cuốn sách này khi còn học đại học, giống như tôi cũng ước mình đã đọc The Catcher in the Rye khi còn học trung học.

Nhưng dù sao đi nữa, tôi vẫn nghĩ rằng cuốn sách này có thể chạm tới người đọc ở bất kỳ độ tuổi nào. 📚

Norwegian Wood của Haruki Murakami là một cuốn tiểu thuyết đẹp đến ám ảnh, khắc họa một cách tinh tế sự mong manh của tuổi trẻ, tình yêu và mất mát.

Văn phong của Murakami vừa đầy chất thơ vừa thấm đẫm cảm xúc, lặng lẽ nhưng mạnh mẽ kéo người đọc bước vào thế giới của Toru Watanabe. Các nhân vật hiện lên đau đớn đến mức chân thực, và bầu không khí u buồn của câu chuyện vẫn còn vương lại rất lâu sau khi bạn lật trang cuối cùng.

Đây là một hành trình cảm xúc sâu sắc về ký ức và trái tim con người — tinh tế, gần gũi và khó quên.

Cho đến hiện tại, đây là cuốn sách hay nhất của Murakami mà tôi từng đọc. 📚

Nỗi buồn quả thật là một cảm xúc vô cùng phức tạp. Nó có một khả năng kỳ lạ: làm tan đi ranh giới của thực tại xung quanh bạn và kéo bạn chìm hoàn toàn vào một thế giới khác — nơi chỉ còn bạn và cảm xúc ấy cùng tồn tại trong một sự hòa hợp kỳ lạ. Và khi đó, mọi thứ khác dường như không còn quan trọng nữa.

Bạn đắm mình trong vẻ đẹp sâu thẳm của nó và ngạc nhiên trước sự tĩnh lặng mà nó mang lại.

Tiểu thuyết Norwegian Wood của Haruki Murakami khơi dậy chính những cảm xúc như vậy trong lòng người đọc.

Có những cuốn sách khi đọc xong, điều còn lại trong bạn là câu chuyện — có thể là cay đắng, kịch tính, hồi hộp, lãng mạn, u ám hay ghê rợn.

Nhưng cũng có những cuốn sách khi khép lại, thứ còn đọng lại không phải là câu chuyện, mà là cảm xúc.

Và Norwegian Wood, chắc chắn, thuộc về nhóm thứ hai.

Theo tôi, việc phân tích một câu chuyện trong một bài review luôn dễ hơn rất nhiều so với việc phân tích cảm xúc mà nó để lại. Nhưng dù vậy, đây vẫn là một nỗ lực để thử làm điều đó. 📚