Phố những cửa hiệu u tối của nhà văn Pháp Patrick Modiano, được xuất bản năm 1978, và đạt giải thưởng danh giá Goncourt của văn học Pháp cùng năm. Cuốn sách kể về cuộc hành trình tìm lại chính mình của Guy Roland, cựu nhân viên của một hãng thám tử tư. Guy bị mất đi toàn bộ ký ức của mình nhiều năm trước thời điểm của trang sách đầu tiên trong câu chuyện này. Anh được ông chủ của anh, ông Hutte – chủ hãng thám tử tư, giúp đỡ rồi tạo cho anh giấy tờ tùy thân mới và mời anh về làm việc cùng ông. Thông qua những manh mối rời rạc, những cái tên lạ lùng của quá khứ như “Kỵ Sĩ Xanh”, và những con người mà Guy tin rằng đã từng đi qua cuộc đời anh, hay ít nhất là đã từng có mối liên hệ nào đó với anh, Patrick Modiano dựng lên hình ảnh thu nhỏ về Paris và nước Pháp thời Đệ Nhị Thế Chiến: hỗn loạn, bất trắc và đáng sợ.

Con người cũ của Guy thật sự là một kẻ có thân thế vô cùng mờ ám: dùng tên giả, giấy tờ giả, nghề nghiệp không rõ ràng, kể cả địa chỉ cũng chỉ là những khách sạn. Cho dù đã biết được nhiều điều về con người cũ của mình, Guy vẫn không thể nào ngừng nghi ngờ chính bản thân mình: “Tôi là ai? Có đúng là đời tôi không? Hay là đời một ai khác mà tôi đã lẻn vào?” Ngay cả địa chỉ thật của người đàn ông rất có thể là thân thế thật của Guy, vốn chính là tiêu đề cuốn sách, xem ra cũng là một nơi chốn hết sức mờ mịt và có thể là không hề tồn tại một nơi như thế. Những ký ức, những con người đã từng gặp qua hoặc có liên hệ với người ấy, những gì mà tất cả bọn họ cung cấp là không nhiều, thậm chí còn có kẻ không thể cung cấp được bất cứ điều gì nữa vì đã nằm yên dưới ba tấc đất. Có thể người đó chính là Guy, có thể hoàn toàn không phải, nhưng những cuộc hội ngộ ấy giữa anh và những chứng nhân của quá khứ chẳng hề mang lại những khoảnh khắc ấm áp hoặc giúp anh nhớ lại ký ức như mọi người vẫn thường hình dung, ngược lại, những cuộc hội ngộ ấy làm tăng thêm cảm giác cay đắng, buồn bã và khắc khoải về việc không thể xác định mình là ai.

           

Tạm dịch: Người ta chia tay, thời gian trôi đi, rồi họ gặp lại – và cuộc gặp gỡ chẳng phải là cuộc hội ngộ, cũng không tạo ra một ký ức đẹp đẽ nào. Chỉ có đó một nhận thức cay đắng rằng thời gian đã trôi qua, và sự vật chẳng còn tươi sáng đẹp đẽ như thuở ban đầu.

Cuộc đời cũ của Guy dường như là một tập hợp đầy những lời nói dối. Có lẽ chỉ có một người biết được sự thật về Guy. Và khi con người không có điểm xuất phát này tìm tới kẻ dường như biết sự thật thì oái ăm thay, hắn lại mất tích trên biển. Hành trình tìm lại chính mình của Guy dường như dài ra thêm và phải chăng sẽ không có kết quả khả quan lẫn một hồi kết?

Vậy, bạn nghĩ xem, tại sao Patrick Modiano lại bắt nhân vật chính của mình phải tìm lại chính mình không? Guy Roland có thể an nhàn sống tiếp phần đời còn lại của mình mà đâu cần biết gì về cái quá khứ xa xăm mờ mịt đó. Hoặc giả anh cũng có thể mở lại hãng thám tử tư mà anh từng làm với ông chủ cũ của mình. Tại sao lại cứ phải đi tìm lại chính mình? Tại sao cứ phải làm khó mình bằng những cuộc tìm kiếm mệt mỏi như vậy? Chính những cuộc tìm kiếm lần mò trong vô vọng ấy đã làm nên chất riêng trong tác phẩm của Patrick Modiano. Ông bắt nhân vật phải tìm lại chính mình để nói lên cái vấn đề mà ông luôn day dứt: đó là việc đánh mất danh tính cũng như bản sắc của chính mình.

Đây không chỉ là bi kịch của một cá nhân, một nhóm nhỏ, mà còn là bi kịch chung của nhiều cộng đồng trên thế giới. Chúng ta đã chẳng phải từng chứng kiến nhiều dân tộc, vì nhiều lý do chủ quan lẫn khách quan, đánh mất bản sắc của chính mình và chìm vào quên lãng đấy sao? Tộc Ainu đã vĩnh viễn mất đi những người nói giọng Sakhalin cuối cùng của họ. Những người Ainu còn lại ở Nhật thì không còn bao nhiêu. Còn bao nhiêu người ở đảo Okinawa có thể nói thuần thục tiếng mẹ đẻ của họ? Thậm chí giới khoa học còn không thống kê được nữa là. Ngôn ngữ, lịch sử lẫn văn hóa của các tộc người thổ dân châu Mỹ giờ đã lùi sâu vào dĩ vãng cũ xưa.

Ngoài ra, tác giả còn gửi gắm vào trong tác phẩm này một nỗi khát khao mà tôi tin rằng ai cũng đều có: khát khao biết về cội nguồn cùa chính mình. Thật may mắn là phần lớn chúng ta đều biết và nhớ được rằng cha mẹ ta là ai, ta đã học ở những ngôi trường nào, bạn bè ta gồm những ai, tên tuổi họ là gì và tính tình của họ ra sao, ta thích ăn món gì, ta ghét ăn món gì, ta thích đọc những quyển sách nào, ta ghét đọc những quyển sách nào, ta thường ngâm nga những bài hát nào khi ta một mình…v…v…

Tất cả những điều ấy, kể cả những chi tiết mà ta cho là nhỏ nhoi và vụn vặt nhất, làm nên con người ta và từ đó, làm nên cội nguồn ta. Phần lớn chúng ta đều nhớ được những điều ấy, cho dù có thể chính chúng ta lại không nhận biết chúng hoặc xem chúng như một phần bản thân. Đó là với số đông. Còn đối với trẻ mồ côi thì sao? Hay tệ hơn nữa, những người vì lý do gì đó mà mất đi ký ức của mình? Những con người của những cảnh ngộ mất đi gốc rễ ấy còn khao khát biết về cội nguồn của mình hơn cả người thường. Khao khát ấy luôn mãnh liệt và âm ỉ trong con tim và tâm tưởng của họ bởi lẽ cội nguồn của một người thường góp phần quan trọng trả lời cho ba câu hỏi muôn thuở của nhân loại:

"Tôi là ai?

Tôi từ đâu đến?

Tôi sẽ đi về đâu?"

           

Một câu hỏi cuối mà Patrick Modiano gửi gắm vào Phố những Cửa hiệu U tối : Quá khứ hay Tương lai, đâu mới là điều có giá trị đối với một con người? Tôi tin rằng nhiều bạn sẽ trả lời ngay: “Là tương lai chứ gì nữa. Tương lai mới là quan trọng. Quá khứ đã qua đi rồi, làm sao có thể làm gì được nữa.” Phải, ta không thể tác động hay sửa đổi quá khứ được nữa vì quá khứ là thứ đứng yên. Đúng vậy, chính tôi vẫn thường nghĩ như vậy. Và sau khi đọc xong cuốn sách này, tôi thường ngẫm nghĩ về câu hỏi trên. Là Quá khứ hay là Tương lai…

Con người thường nghĩ rằng mình kiến tạo nên tương lai của chính mình. Vậy thì con người kiến tạo nên Tương Lai từ những vật liệu gì? Từ nỗ lực, từ lao động, từ sự kiên trì, hay từ sự vất vả, câu trả lời khác nhau là do hoàn cảnh sống, công việc, môi trường, sự giáo dục từ gia đình, nhà trường và xã hội cũng như tính cách của mỗi người. Vậy tất cả những thứ đó từ đâu mà có? Có chăng là từ những thói quen, suy nghĩ, những thiên hướng cũng như những cảm tính và óc phán đoán của người đó. Mà con người không hề có tất cả ngần ấy điều từ Hiện Tại. Con người chỉ có thể gặt hái những vật liệu đó từ Quá Khứ rồi đem ra sử dụng trong Hiện Tại và tới lượt nó, Hiện Tại cấu thành nên Tương Lai của mỗi người. Đó là lí do vì sao không ai giống ai cả, kể cả anh chị em ruột. Vì mỗi người đều có một cội nguồn cũng như một quá khứ chỉ thuộc về người đó, và chính vì vậy mà mỗi người đều có một bản sắc cho riêng mình, dù họ có nhận ra hay không. Lạ thay, người ta thường dễ nhận ra bản sắc của người khác hơn là bản sắc của mình. Vậy tôi xin bạn, hãy suy nghĩ thật kỹ, thật sâu rồi trả lời câu hỏi này: Quá Khứ hay Tương Lai, đâu mới là điều quan trọng đối với một con người?

Câu trả lời là như thế nào thì tùy vào bạn thôi. Về cơ bản, cuốn sách này giống như một cuốn nhật ký của nhân vật chính – Guy Roland – mọi thứ đều được đặt dưới góc nhìn của “tôi” – của Guy. Vì là “nhật ký”, hơn nữa lại là “nhật ký điều tra”, nên đọc giả có thể nhìn và nghe thấy những chi tiết từ góc nhìn của nhân vật chính và cảm thấy những cảm xúc của anh. Có lúc Guy đã bối rối và lo âu, và có lúc Guy đã cảm thấy chông chênh và thất vọng vì nhận ra tung tích của bản thân thật là mờ mịch.

“Đó, thế là rõ, tôi không phải tên là Freddie Howard de Luz. Tôi nhìn bãi  cỏ mọc cao rậm chỉ còn nhuốm ánh mặt trời tà ở ngoài rìa. Không bao giờtôi từng khoát tay một bà nội người Mỹ dạo chơi theo bãi cỏ này. Thuở nhỏ,không bao giờ tôi từng chơi trong vườn “mê cung” ấy. Cái xà móc gì này vớinhững cái đu của nó không phải đã được dựng cho tôi. Đáng tiếc.- Bác bảo Nam Mĩ à?- Phải… Nhưng gã nói tiếng Pháp thạo như ông và tôi ấy…- Và bác thường thấy anh ta ở đây?- Nhiều lần.- Làm sao bác biết anh ta là người Nam Mĩ?- Bởi vì một hôm, tôi đưa xe lên kiếm gã ở Paris để chở về đây. Gã đãhẹn tôi đến chỗ gã làm việc… Trong một đại sứ quán Nam Mĩ…- Sứ quán nào?

- Đến đoạn này thì ông hỏi quá tầm hiểu biết của tôi… Tôi cần phải làm quen với sự thay đổi này. Tôi không còn là con cháu một gia đình có tên trong mấy cuốn Bottin thời lưu nữa và cả trong niên giám năm nay, mà là một gã Nam Mĩ mà tung tích còn khó dò tìm hơn gấp bội.” 

“Phố vắng tanh và tối hơn lúc tôi vào khu nhà. Gã cảnh sát vẫn đứng canh vỉa hè trước mặt. Phía trái, nếu tôi cúi đầu, tôi có thể thấy một khoảng cũng vắng tanh với những nhân viên cảnh sát khác đứng canh. Như thể cửa sổ của tất cả những khu nhà nuốt lấy bóng đêm đang xuống dần. Những cửa sổ ấy đen ngòm và ta thấy rõ là không có ai ở đấy. Bấy giờ, một cái gì bật đánh “tách” trong tôi. Cái cảnh nhìn thấy từ căn phòng này gây cho tôi một cảm giác lo âu, nơm nớp, mà tôi đã từng biết. Những mặt tiền này, con phố vắng này, những bóng người canh gác này trong hoàng hôn làm tôi bối rối một cách quỷ quyệt như một bài hát hay một mùi hoa xa kia đã từng quen thuộc. Và tôi dám chắc rằng nhiều lần, cũng vào giờ này, tôi đã từng đứng đây rình ngóng không động đậy, không làm một cử chỉ nhỏ nào và thậm chí không dám thắp một ngọn đèn.”

Có duy nhất ba chương được kể theo ngôi thứ ba, và đó là các câu chuyện của ba con người khác nhau. Họ có duy nhất một điểm chung: đã từng gặp người mà Guy tin là chính anh ta, nhưng không bao giờ gặp Guy trong suốt cả cuốn sách.

“Vào khoảng bảy giờ tối, y ở bãi tắm trở về với đứa con trai và đó là cái thời điểm y thích nhất trong ngày. Y dắt tay thằng bé để cho nó chạy lên trước. Đại lộ vắng ngắt, vài tia nắng còn vương trên hè. Hai cha con đi dọc theo những dây cuốn và đứa bé lần nào cũng dừng lại trước cửa hiệu bánh mứt kẹo Hoàng hậu Astrid. Còn y thì nhìn tủ kính hiệu sách. Chiều hôm đó, một cuốn sách trong tủ kính làm y chú ý. Đầu đề sách, in chữ màu lựu, có từ “ Castille” và trong khi y đi dưới những dây cuốn, nắm chặt tay đứa con trai đang vui đùa nhảy qua những tia nắng rạch xiên vỉa hè, cái từ “ Castille” ấy khiến y nhớ đến một khách sạn ở Paris, gần khu ngoại ô Saint- Honoré.

Một hôm, có một người đã hẹn gặp y ở khách sạn Castille. Y đã gặp gã này trong những văn phòng ở đại lộ Hoche, giữa cả đám người lạ thì thầm giao dịch các vụ “ áp- phe”, và gã ấy đã ngỏ ý muốn bán cho y một cái cặp trang sức và hai chiếc vòng kim cương, vì gã muốn đi khỏi nước Pháp. Gã đã giao cho y những đồ trang sức xếp trong một chiếc hộp da và họ thỏa thuận chiều hôm sau gặp lại nhau tại khách sạn Castille. Y thấy lại trong tưởng tượng chỗ tiếp tân của khách sạn, quầy rượu nhỏ xíu ở bên cạnh và khu vườn với dây tường rào mắt cáo xanh. Người gác cửa gọi dây nói để bảo y đến và chỉ cho y số buồng. Gã kia nằm dài trên giường, một điếu thuốc lá trên môi. Gã không nuốt khói mà bứt rứt nhả ra thành từng nạm đặc. Một gã tóc nâu cao lớn, hôm qua ở đại lộ Hoche tự giới thiệu là “ cựu tùy viên thương mại của một công sứ quán Nam Mỹ”. Gã chỉ xưng gọn một cái tên tục: Pedro.”

“Một người đàn bà đứng ở một cửa sổ một tầng trệt, góc phố Rude và phố Sàigòn, có nắng và trẻ con còn chơi bóng trên vỉa hè, cách đó một chút. Người ta không ngừng nghe thấy bọn trẻ kêu “Pedro” vì có một đứa tên như thế và những đứa khác vừa gọi nó vừa tiếp tục chơi. Và cái tiếng “Pedro” ấy, gào bằng những giọng lanh lảnh, vang lên một cách kỳ lạ trong con phố. Từ cửa sổ mình, bà không nom thấy bọn trẻ. Pedro. Bà đã từng biết một người có mang cái tên đó, cách đây lâu rồi. Bà cố nhớ xem đó là vào thời kỳ nào, trong khi vẳng đến tai bà những tiếng la, tiếng cười, tiếng bình bịch của những trái bóng đập vào tường. Ờ phải. Đó là vào hồi bà làm Mannocanh ở tiệm may của Alex Maguy. Bà đã gặp một cô nàng Denise nào đó, tóc vàng, mặt hơi có vẻ Á Đông, cũng làm công việc khâu may. Hai người lập tức có thiện cảm với nhau. Cô Denise này sống với một người đàn ông tên là Pedro. Chắc hẳn là một người Nam Mỹ. Thật vậy, bà nhớ ra rằng tay Pedro này làm việc ở một sứ quán. Một gã cao lớn tóc nâu mà bà có thể hình dung lại diện mạo khá rõ nét. Bây giờ gặp, bà vẫn còn có thể nhận ra, nhưng chắc y đã già đi nhiều.”

Patrick Modiano có ý đồ gì khi viết ba chương này? Phải chăng đây là lời khẳng định về thân thế thật của Guy Roland?

Và như để tăng thêm kịch tính cho câu chuyện, tác giả đã để Guy hóa thân thành người mà anh ta đinh ninh rằng là chính con người cũ của mình trong trọn vẹn một chương sách. Ở đấy, Guy đã kể lại chuyến đi định mệnh vốn đã làm đảo lộn cuộc đời anh.

“Bây giờ, chỉ cần nhắm mắt lại. Những sự kiện xảy ra trước khi cả bọn chúng tôi đi Megève trở lại trong trí nhớ tôi, từng mẩu một. Chính những cửa sổ lớn sáng đèn của khách sạn Zaharoff cũ ở đại lộ Hoche, những câu nói rời rạc của Wildmer, những cái tên – đỏ tía lấp lánh như Rubirosa hay bảng lảng như Oleg de Wredé cùng nhiều chi tiết không sờ mó thấy được – bản thân cái giọng của Wildmer, khàn khàn và gần như không nghe rõ được – chính tất cả những cái đó đã làm kim chỉ nam cho tôi.”

Bên cạnh nội dung lôi cuốn và trầm buồn, giọng kể chuyện của Phố những Cửa hiệu U tối cũng là một điểm hay: không nhanh không chậm, khá là… đều đều. Nhưng đừng vội nghĩ đọc cuốn sách này sẽ làm bạn buồn ngủ! Hãy nhớ là Guy đang kể chuyện điều tra về chính mình, tìm lại những ký ức và những con người bị lãng quên. Mà nếu kể chuyện về quá khứ, mà lại là một quá khứ xưa lắc xưa lơ, thì bạn sẽ kể nhanh hay chậm? Tuy nhiên, ở một số ít chương, Guy, hay Patrick Modiano, đã đẩy nhanh tốc độ kể của mình, điển hình là ở Chương XIV. Những cái tên, những con số, những địa chỉ - tất cả đều nối tiếp nhau không ngừng nghỉ, tựa hồ dòng lũ bất ngờ ập tới, kéo phăng đi sự tỉnh táo của người đọc.

“Cộng hoà Đôminích Đại lộ Messine, 21 (Q.8) CaRNot 10 – 18 N… Đặc phái viên và công sứ đặc mệnh toàn quyền. Tiến sĩ Gustavo J.Henriquez. Bí thư thứ nhất. Tiến sĩ Salcador E. Paradas. Bí thư thứ hai (và phu nhân), phố Alsace, 41 (Q.10). Tiến sĩ Bienvenido Carrosco. Tuỳ viên, phố Descamps, 45 (Q.16), điện thoại: TRO 42 – 91. Vênêzuêla Phố Copemic, 11 (Q.16), PASsy 72 – 29. Công sứ quán: phố la Pompe, 115 (Q.16), PASsy 10 – 89 Tiến sĩ Carlo Aistimuno Coll. Đặc phái viên và công sứ đặc mệnh toàn quyền. Jaime Picon Fegres. Tham tán. Antonio Maturib. Bí thư thứ nhất. Antonio Brinno. Tuỳ viên.

Đại tá H. Lopez – Mendez. Tuỳ viên quân sự. Pedro Saloaga. Tuỳ viên thương mại. Goatêmala. Quảng trường Joffre, 12 (Q. 7), điện thoại: SEGur 09 – 59 Adam Maurisque Rios. Tham tán đại diện lâm thời. Ismael Gonzalez Arevalo. Bí thư. Frederico Murgo. Tuỳ viên. Êcuador Đại lộ Wagram, 91 (Q.17), điện thoại: ETOde 17 – 89 Gonzalo Zaldumbido. Đặc phái viên và công sứ đặc mệnh toàn quyền (và phu nhân). Alberto Puig Arosemena. Bí thư thứ nhất (và phu nhân) Alfredo Gangotena. Bí thư thứ ba (và phu nhân) Carlos Guzman. Tuỳ viên (và phu nhân). Victor Zevallos. Tham tán (và phu nhân), đại lộ Iéna, 21 (Q.16).

El Savador Riquez Vega. Đặc phái viên Thiếu tá J.H.Wishaw. Tuỳ viên quân sự (và con gái) F. cappurro. Bí thư thứ nhất. Luis… Những con chữ nhảy múa. Tôi là ai?”

Lời kết

Kết lại, nếu bạn muốn đọc một cuốn sách và ngẫm nghĩ về những gì viết trong sách thì Phố những Cửa hiệu U tối chính là cuốn bạn nên đọc. Hãy đọc vài chương rồi ngừng lại và nghĩ về những gì mình đã đọc, rồi đọc vài chương và ngừng lại để ngẫm nghĩ tiếp. Và sẽ càng tuyệt hơn nữa nếu bạn nghĩ về những gì bạn đã trải qua, những người bạn đã gặp hay những việc bạn đã làm.

Chúc bạn có một khoảng thời gian đáng nhớ ở Phố những Cửa hiệu U tối.

 

Tác giả: Dạ Lâm - Bookademy

---

Trở thành CTV viết reviews sách để có cơ hội đọc và nhận những cuốn sách thú vị cùng Bookademy, gửi CV (tiếng Anh hoặc tiếng Việt) về: [email protected]

Theo dõi fanpage của Bookademy để cập nhật các thông tin thú vị về các cuốn sách hay tại link: https://www.facebook.com/bookademy.vn/

 

Xem thêm

“Phố những cửa hiệu u tối” là cuốn sách thứ hai mình đọc của Patrick Modiano, sau trải nghiệm khó phai với “Ở quán cà phê của tuổi trẻ lạc lối”. Và, lại một lần nữa, mình tiếp tục yêu thương thế giới văn chương đầy màu sắc của ông!

Câu chuyện bắt đầu khi Guy Roland, nhân viên một hãng thám tử tư, quyết định đi tìm lại danh tính của mình sau khi ông chủ nghỉ việc. Cái tên “Guy Roland” cũng chỉ là đi mượn khi anh đã đánh mất ký ức của mình mười năm về trước. Lần theo một tấm ảnh cũ chụp mình với vài người khác, anh bắt đầu hành trình của mình bằng cách liên lạc với vài người liên quan, từ đó tìm ra được danh tính của những người bạn anh từng quen biết thời trẻ, như Freddie Howard de Luz, một công tử của một gia tộc đã không còn có thể phục hưng; Gay Orlow, một cô gái người Nga đã tự tử vì sợ già, và đặc biệt, là Denise Coudrouse, người tình đã biến mất khỏi đời anh, và đặc biệt, là chính bản thân anh, Pedro McAvoy, một người Nam Mỹ từng làm việc ở đại sứ quán Dominicana. Những cuộc gặp gỡ chóng vánh với những người mà sự tồn tại của họ cũng sắp biến mất, “Pedro” dần lấy lại được ký ức của mình, những đoạn ký ức mờ ảo chồng chéo lên nhau về quãng đời mà anh đã từng có, trước khi đánh mất mọi thứ sau màn sương ấy. Đó là một cuộc trốn chạy không thành khỏi thực tại, khi vùng quê Megève của nước Pháp không giữ chân được Denise và Pedro, họ quyết định vượt biên sang Bồ Đào Nha qua đường Thuỵ Sĩ, để rồi vào phút cuối, Pedro đã phải trả giá bằng chính sự tồn tại của mình.

Là tuyệt tác đã mang đến giải Goncourt danh giá cho Patrick Modiano, “Phố những cửa hiệu u tối” giữ trong mình màu sắc trầm buồn của văn chương ông, đồng thời lại tiếp tục tạo dựng một thế giới ma mị của ký ức phai nhoà giữa sự vần chuyển của thời thế. Cuộc truy tìm không ngừng nghỉ của Guy Roland để tìm lại Pedro McAvoy ngày nào, mà anh cũng không chắc tên thật của mình có là Pedro McAvoy không nữa. Bí ẩn chồng lên bí ẩn, chứng nhân dần biến mất, rất nhiều người anh đã từng quen biết đã chẳng còn trên đời này nữa, cái mà anh có thể níu giữ, chỉ là những mảnh ký ức xa xôi sắp sửa tàn lụi trong một Paris đã thay đổi quá nhiều. Sự lạc lõng của Guy trong thành phố, sự đau đớn của những bí mật, sự khốc liệt của thời gian, ba yếu tố đó chi phối “Phố những cửa hiệu u tối” và hình thành nên một tuyệt tác có một không hai. Một tuyệt tác người ta phải cảm thấy trái tim mình bị bóp nghẹt, cho đến tận trang cuối cùng.

Mình sẽ nhớ mãi cuốn sách này. Thật đấy.

Có lẽ, dù ở thời đại nào cũng luôn tồn tại một sự thật. Đó là sự thật mà văn học “mở ra những tầng sâu của đời sống, chạm đến những trăn trở và day dứt bản thể, gieo vào ta những câu hỏi thường trực về sự tồn tại của chính mình giữa vũ trụ này”. “Phố của những cửa hiệu u tối” của Patrick Modiano là một câu chuyện như thế kể về cuộc hành trình đi tìm kí ức, đi tìm bản ngã của Guy Roland và trả lời câu hỏi “Tôi là ai?”. 

Patrick Modiano là một trong những nhà văn lớn của nước Pháp và cũng là “kẻ dành cả cuộc đời để đi tìm bản thể của mình”. Trong cuộc đời, ông từng so sánh mình như một "tên tù nhân kí ức của nước Pháp". Qua các tác phẩm được đạt giải Nobel Văn học của ông, ta luôn thấy “nỗi đau đáu được lột ra da thịt, xoá bỏ họ tên, tháo cho kì cùng mọi đặc điểm bề ngoài để có thể thấu được một điều tưởng chừng rất giản đơn: cái - ta - thực – sự”. Trong đó, nổi bật là tác phẩm “Phố của những cửa hiệu u tối” (tiếng Pháp “Rue des Boutiques Obscures”) với nhân vật Guy Roland đã gây một tiếng vang lớn và đạt giải thưởng Prix Goncourt.

“Tôi là ai? Tôi đến từ đâu?...”, và câu trả lời mà tác giả đã đưa ra là “Tôi chẳng là gì cả; tôi chỉ là một cái bóng nhạt màu, chiều tối hôm ấy, ở ngoài hiên một tiệm cafe". Đó là câu trả lời mà nhà văn dành cho nhân vật chính, hay phải chăng là để tự đưa ra cho chính bản thân mình về một câu hỏi hóc búa mà ông luôn trăn trở suốt quá trình làm người. Đó là một sự thực rằng suy cho cùng, đời người là “cuộc hành trình tìm kiếm chính bản thân mình, là quãng đường dài để ta tìm được lời đáp cho:Ta là ai?”. Guy Roland là một nhân vật mà tác giả dựng lên để tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi ấy. Anh là một thám tử tư bị mất trí nhớ. Anh vẫn lộn trong cuộc hành trình ngược xuôi để đi tìm bản ngã của mình. Nếu là khoa học, nhà nghiên cứu sẽ chỉ nói về thuật ngữ “kí ức”, “bản ngã” của một con người hay đề cập đến câu hỏi “Do đâu mà con người mất kí ức? Họ cần tìm kí ức của mình như thế nào?”... Nhưng văn học lại chỉ ra cho ta thấy rõ hành trình đó của nhân vật cụ thể như thế nào: “Lạc lối?” “Mơ hồ?” “Đau đáu?” “Hay bất lực?” Văn chương chỉ cho ta sự thật rằng con người đang dần đánh mất bản ngã của chính mình, sống một cách lạc lối như một “kẻ khác”. “Kẻ khác” ở đây chính là con người được định dạng bởi khuôn mẫu xã hội.

Có những người may mắn tìm được bản ngã của chính mình khi vẫn còn đang ở ngưỡng tuổi đôi mươi phơi phới sắc xuân, hoặc muộn hơn khi đã bước vào ngưỡng xế chiều, những cũng có những người băn khoăn cả đời vẫn không tìm được ra bản ngã đích thực của mình. Có lẽ những tác phẩm của nhà văn đại tài Patrick Modiano chính là “vùng đất” dành cho những tâm hồn đang trên con đường mù sương với sứ mệnh tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi “Tôi là ai?”. Thời thơ ấu phiêu bạt không mấy êm đềm của nhà văn Patrick Madiano có lẽ đã trở thành tiền đề cho những chấp niệm vang vọng xa nhòa xuyên suốt những tác phẩm của ông sau này. Khi lướt qua những trang sách của ông, ta luôn cảm thấy một dư vị man mác buồn, đầy khắc khoải, đầy day dứt, và “Phố của những cửa hiệu u tối” cũng không phải là một ngoại lệ. Tác phẩm này là cuốn sách thứ 6 của ông, được xuất bản năm 1978 và ngay lập tức gây được tiếng vang lớn với giải thưởng Prix Goncourt danh giá. “Phố của những cửa hiệu u tối” miêu tả chuyến hành trình “khai quật kí ức” để tìm lại nhân thân đã đánh mất và bản thể đích thực của vị thám tử tư Guy Roland. Ngay cả cái tên “Guy Roland” cũng chỉ là một cái tên đi mượn được trao cho nhân vật chính bởi Constantin van Hutte – ông chủ văn phòng thám tử tư. Và chính Hutte cũng là một người đã “đánh mất lai lịch của bản thân” và đã bất lực từ bỏ mọi mối liên kết khả dĩ tới quá khứ mơ hồ. Bị ám ảnh bởi ý nghĩ phải đi tìm lại chính mình, bấp chấp những lời khuyên của Hutte, ngay khi có cơ hội, Guy Roland tức khắc dốc sức tìm kiếm những manh mối tiềm năng nhất có thể dẫn mình về tới nguồn cội. Mỗi bước chân, mỗi nỗ lực của Guy lại dẫn anh đến một địa điểm xa lạ, với những câu chuyện, những nhân cách, những lầm tưởng và suy đoán mơ hồ. Phải chăng anh là Freddie Howard de Luz – chàng công tử hào hoa, hay anh là Pedro MacEvoy - một gã Nam Mỹ có thể đã từng làm việc tại đại sứ quán Dominica. Liệu Gay Orlow – cô nàng người Nga bị ám ảnh với việc chống lại sự lão hóa, hay Denise Courdose – người tình cũ có thể giúp gì được cho anh không? Những mảnh vụn vỡ của quá khứ, dẫu có được phơi bày, cũng đang dần trở nên vô vọng và đang dần tiến đến cõi hư vô. Sự chắt lọc khốc liệt của thời gian đã xóa nhòa mọi ngã rẽ dẫn đến nhân cách đích thực của Guy Roland. Như một vòng xoáy với vô vàn những ngã rẽ chập chờn, hư ảo, Guy Roland không ngừng dày vò bản thân với câu hỏi đau đớn: “ Có đúng là đời tôi không? Hay đời một người khác mà tôi lẻn vào.” Ngay cả khi đã bước đến những trang cuối cùng của quyển sách, Guy Roland vẫn chưa tìm được bản thể chính chủ, và vẫn đang dấn thân vào một manh mối mơ hồ nữa. Có lẽ anh sẽ không bao giờ có thể tìm được bản thân, nhưng có một điều chắc chắn rằng anh sẽ không bao giờ ngừng tìm kiếm, và chúng ta cũng vậy. Có lẽ chúng ta – những người đang vật lộn trong một thế giới lạnh mùi người, ấm mùi tiền cũng chẳng khá hơn nhân vật Guy Roland là bao. Ít ra anh ta vẫn luôn nhận thức được rằng mình đã đánh mất chính bản thân, còn chúng ta dường như đã sống như những bóng ma vật vờ trên một hành trình vô hạn định, và đến khi ta nhận ra được rằng mình đã đánh mất chính thể, thì mọi sự phải chăng đã muộn màng, và ta dường như cũng không đủ can đảm để dấn thân vào cuộc chiến nội tâm như Guy Roland. Không cầu kì, hoa mỹ, không quanh co, khó hiểu, Patrick Modiano phơi bày ra trước mắt chúng ta những bi kịch tinh thần trần trụi đầy đau đớn. Ta đang sống một kiếp người vô nghĩa, vô hình, vô tận với biết bao những lạc lõng, những cô đơn, những tiếng thét gào giữa biển rộng trời xanh những mong có thể tìm lại lương tri của bản thân. Liệu ta là chính chủ, hay chỉ là một bản sao được tạo dựng nên bởi những định kiến của xã hội, những khuôn khổ của thời đại và những khống chế của tương lai. “Phố của cửa hiệu u tối” – như mọi tác phẩm khác của Patrick Modiano, đều mang dấu ấn đượm buồn cùng với những ẩn khuất quá khứ của ông. Cuốn sách đặt ra nhiều câu hỏi và gợi nhiều suy ngẫm hơn là đưa ra những lời giải đáp. Để thấm nhuần được trọn vẹn quyển sách, độc giả cần phải lộn ngược dòng thời gian về với giai đoạn Thế Chiến thứ hai trong lịch sử nước Pháp – những ngay u tối của người dân Pháp dưới sự đè nén của Đức Quốc xã. Giải thưởng Nobel Văn học thực sự đã mang lại cho Patrick Madiano sự vinh danh mà ông xứng đáng vì những nỗ lực khôi phục ý thức hệ nguyên bản của nhân loại và sự phơi bày của “những phận người bẽ bàng, khó thỏa nguyện nhất”. Đối với cá nhân tôi, những tác phẩm của ông, đặc biệt là “Phố của những cửa hiệu u tối”, sẽ luôn được coi là những cột mốc vàng son của văn chương hiện đại.

Câu chuyện cứ bắt đầu như thế, và nó cứ đi như thế, không nhanh đến mức cao trào, mà cũng chẳng chậm để mình ngẫm nghĩ về triết lí cuộc sống. Nó cứ chảy đều, một đời người. Anh ta chẳng biết mình là ai. Anh ta chả có ai thân thích. Anh ta chỉ là một con người hiện hữu, hít thêm một phần ôxi, chiếm thêm một chỗ trên đời mà thôi. Tôi sẽ chẳng gọi anh là “Pedro”, bởi vì tôi cũng không biết đó có phải là tên thật của anh hay không, mà anh cũng chẳng biết. Chỉ là tôi bị cuốn hút bởi câu chuyện của anh. Tôi đã từng nghĩ những nhà văn đạt giải Nobel chắc chắn sẽ viết một gì đó rất là cao xa, những người như tôi sẽ không bao giờ hiểu được họ muốn nói gì. Nhưng tôi đã lầm. Patrick quả là một thiên tài. Và tôi biết điều đó. Giải Nobel không cho tôi biết mà chính cuốn sách này. Chỉ là lâu lắm rồi tôi mới được đắm chìm vào một cuốn sách như vậy. Những câu chữ cứ tự nhiên thấm dần vào đầu. Ông viết như không viết. Những mẩu tin rời rạc. Những dòng thông tin ngắn ngủi. Những câu chuyện chắp vá. Cứ nghĩ nó sẽ rời rạc, nó sẽ rối rắm, nhưng không, nó tự nhiên như một dòng chảy. Như một đời người. Tôi không nhớ hết được những nhân vật trong truyện, cũng chẳng nhớ hết được những tình tiết được kể lại. Nhưng tôi vẫn đọc và vẫn thấu hiểu. Anh ta tìm lại quá khứ của mình. Có lẽ muốn nhắc nhở bản thân về sự tồn tại của mình chăng. Lần theo những manh mối, gặp những con người, nghe những câu chuyện. Những tưởng nhàm chán nhưng lại cuốn hút không ngờ. Một đời người mỏng manh như vậy. Mình là thứ hiện diện duy nhất, không quá khứ, không tương lai. Những con người có thể chứng thực một “Pedro” đã từng tồn tại thì cũng không còn trên cõi đời này nữa. Chết hay mất tích. Giọng văn đều đều nhưng lại gieo trong tôi một chút xót xa. Anh chẳng biết mình là ai. Cho đến khi lần đến những manh mối cuối cùng anh cũng chẳng rõ liệu câu chuyện đó có là câu chuyện của mình, liệu cuộc đời đó có chỗ cho mình dung thân.

Phần lớn thời gian được đề cập là thời kỳ Đức chiếm đóng Paris trước và trong Thế chiến thứ hai. Anh ta sẽ biết về một quá khứ đầy rẫy những âm mưu, với những người anh yêu thương, những người anh kết bạn và những người có động cơ đáng ngờ. Một lần nữa, giống như với Modiano đã đọc trước đó, văn xuôi được sử dụng khi khám phá chủ đề về danh tính, thể hiện tài năng tuyệt vời của anh. với giọng điệu đầy ám ảnh và u sầu. Nó giống như việc nhìn vào một bức ảnh gia đình cũ mà một số người trong số họ giờ đã ra đi. Anh ấy sử dụng Paris một cách hoàn hảo, tạo ra hết cảnh này đến cảnh khác mà người ta gần như có thể ngửi thấy mùi thơm của cà phê ngon và dư vị của khói thuốc lá từ các quán cà phê và nhà hàng, khi anh ấy đi vòng quanh các đường phố của thành phố. Chỉ cần nói rõ với bất kỳ ai nghĩ rằng đây có thể là một bộ phim kinh dị theo phong cách Jason Bourne, hoàn toàn không phải vậy. Modiano không có hứng thú với những tình huống kịch tính, súng đạn hay bạo lực. Nhịp độ chậm là có lý do và hoạt động hoàn hảo song song với nhiệm vụ của Guy là cố gắng làm cho con người thật của anh ấy sống lại. Tất cả những nhân vật mà anh ấy làm quen đều có vẻ rất nhạy bén, dễ nói chuyện và trong một số trường hợp đều buồn bã và cô đơn. Đó là một cuốn sách được xây dựng dựa trên những cảm xúc nội tâm được khơi dậy và nhen nhóm lại những cảm xúc từ một thời đại đã qua. Có rất nhiều hình ảnh đẹp mà Modiano vẽ xuyên suốt cuốn sách, bức vẽ của ông là một trong những phấn màu nhẹ nhàng và mơ màng, thay vì màu tối đậm. Đối với một số người, đây có thể được coi là một câu chuyện bí ẩn với những câu hỏi chưa được giải đáp. Bất cứ ai có trái tim sẽ thấy rằng nó còn nhiều điều hơn thế. Một lối kể chuyện hay và sâu sắc. Tôi ngạc nhiên rằng hầu hết tác phẩm của Modiano về GR đều có xếp hạng trung bình thấp như vậy. Có lẽ chỉ cần một loại độc giả nào đó mới có thể đánh giá đầy đủ về anh ấy. Tôi là một trong số họ. Một ngày 5/4 đáng nhớ

"Tôi chẳng là gì cả" Việc tìm kiếm một người mất tích đã đủ thử thách, nhưng nếu bạn, người đang tìm kiếm, tình cờ đi tìm chính mình thì sao? Bạn thậm chí bắt đầu từ đâu trong việc tìm kiếm manh mối mà không có ký ức về những năm tháng đã qua? Đi sâu vào quá khứ rõ ràng là một nơi tốt để bắt đầu, tất nhiên là với một chút trợ giúp, từ từ thu thập những mẩu thông tin chỗ này chỗ kia bắt đầu gợi lại những khoảnh khắc và chi tiết nhỏ làm sáng tỏ một cuộc đời đã bị lãng quên. Giành giải thưởng Goncourt năm 1978, cuốn tiểu thuyết ngắn này bày tỏ lòng tôn kính đối với Paris và nỗi nhớ. Nhân vật chính và một phần người kể chuyện của Modiano, Guy Roland (tên do ông chủ công ty thám tử đặt cho anh ta) bị mất trí nhớ gần như hoàn toàn và đã làm việc như một kẻ rình mò riêng, giải quyết những bí ẩn của người khác, cho đến khi ông chủ của anh ta, Hutte, quyết định rằng anh ta phải làm điều đó. đã đủ và chuyển đến Nice. Anh ấy bắt đầu cuộc hành trình tìm lại chính mình một lần nữa. Từ không có gì, đến một phần của cái gì đó, đến một ai đó. Modiano sử dụng sự trớ trêu của vị thám tử đang tìm kiếm cuộc sống cũ của mình, và tôi phải nói rằng, tôi đã hoàn toàn bị mê hoặc trong suốt chặng đường, chỉ bị cản trở đôi chút bởi chương cuối đột ngột có kết thúc mở. Tất cả những người anh gặp trên đường đều biết anh hoặc mơ hồ biết về anh, nhưng anh không biết ai trong số họ. Đôi khi anh ấy chơi đùa với hy vọng có được kiến ​​​​thức nền tảng. Tâm trí rời rạc của anh giống như một chiếc đồng hồ quả trứng, dần dần những hạt ký ức bắt đầu lấp đầy khoảng trống.

"Tôi chẳng là gì cả" Việc tìm kiếm một người mất tích đã đủ thử thách, nhưng nếu bạn, người đang tìm kiếm, tình cờ đi tìm chính mình thì sao? Bạn thậm chí bắt đầu từ đâu trong việc tìm kiếm manh mối mà không có ký ức về những năm tháng đã qua? Đi sâu vào quá khứ rõ ràng là một nơi tốt để bắt đầu, tất nhiên là với một chút trợ giúp, từ từ thu thập những mẩu thông tin chỗ này chỗ kia bắt đầu gợi lại những khoảnh khắc và chi tiết nhỏ làm sáng tỏ một cuộc đời đã bị lãng quên. Giành giải thưởng Goncourt năm 1978, cuốn tiểu thuyết ngắn này bày tỏ lòng tôn kính đối với Paris và nỗi nhớ. Nhân vật chính và một phần người kể chuyện của Modiano, Guy Roland (tên do ông chủ công ty thám tử đặt cho anh ta) bị mất trí nhớ gần như hoàn toàn và đã làm việc như một kẻ rình mò riêng, giải quyết những bí ẩn của người khác, cho đến khi ông chủ của anh ta, Hutte, quyết định rằng anh ta phải làm điều đó. đã đủ và chuyển đến Nice. Anh ấy bắt đầu cuộc hành trình tìm lại chính mình một lần nữa. Từ không có gì, đến một phần của cái gì đó, đến một ai đó. Modiano sử dụng sự trớ trêu của vị thám tử đang tìm kiếm cuộc sống cũ của mình, và tôi phải nói rằng, tôi đã hoàn toàn bị mê hoặc trong suốt chặng đường, chỉ bị cản trở đôi chút bởi chương cuối đột ngột có kết thúc mở. Tất cả những người anh gặp trên đường đều biết anh hoặc mơ hồ biết về anh, nhưng anh không biết ai trong số họ. Đôi khi anh ấy chơi đùa với hy vọng có được kiến ​​​​thức nền tảng. Tâm trí rời rạc của anh giống như một chiếc đồng hồ quả trứng, dần dần những hạt ký ức bắt đầu lấp đầy khoảng trống.

Thật là một câu chuyện hấp dẫn. Một người đàn ông bị mất trí nhớ muốn tìm lại quá khứ của mình. Nghe có vẻ đơn giản nhưng cuốn sách xuất bản năm 1978 này đã có trước thế giới kỹ thuật số của chúng ta rất nhiều và nó tuân theo phương pháp trinh thám truyền thống hơn. Dưới bàn tay của Patrick Modiano, câu chuyện được nâng tầm lên rất nhiều. Guy Roland đã làm việc cho một công ty thám tử tư được 8 năm thì người chủ quyết định nghỉ hưu. Được tự do tìm hiểu về quá khứ của anh ta và được sự hỗ trợ của công việc thám tử của ông chủ cũ, họ bắt đầu chắp nối những sợi dây mảnh mai lại với nhau. Nó bắt đầu bằng một bức ảnh - một người đàn ông với cháu gái của mình. Oddly Guy cho rằng người đàn ông này giống mình. Anh ấy gặp nhiều người hơn và sếp của anh ấy cung cấp một số thông tin bổ sung, được viết dưới dạng sổ ghi chép. Điều này rất hữu ích vì nó đánh vần tên, địa điểm và số điện thoại; một phần quan trọng trong việc giải quyết một bí ẩn. Hãy chú ý đến những điều này! Cuối cùng, tất cả các dấu hiệu đều chỉ ra một sự cố khi Paris không còn là nơi an toàn để sinh sống trong chiến tranh và việc trốn sang Thụy Sĩ là một trong những lựa chọn của họ. Không thể nói nhiều hơn nữa nếu không sẽ tiết lộ cốt truyện. 

Đây là cuốn sách Modiano thứ hai của tôi. Chủ đề của ông, một cuốn tiểu thuyết trinh thám lấy bối cảnh thời chiến, nghe giống như phiên bản tiếng Pháp của Graham Greene. Nhưng Greene thì không. Modiano có những phẩm chất riêng khi dẫn dắt chúng ta tìm kiếm quá khứ của một người đàn ông. Một điều thú vị bên lề nữa, tựa đề của cuốn sách, được dịch thành “Mất Tích” trong phiên bản tiếng Anh, chứ không phải “Phố Những Cửa Hiệu U Tối/ Tối Tăm”. Đây là một con phố có thật ở Rome, nơi chính Modiano từng sống. Người chiến thắng giải Le Prix Goncourt 1978.